stethoscope

Hieronder staan een aantal aspecten van de zorgverzekering. Welk soort zorgverzekering kun je afsluiten, welke behandelingen worden vergoedt, welke problemen kunnen er zijn en hoe je die kunt aanpakken.

Na de onderwerpen volgen een aantal tabbladen met per behandeling informatie over de vergoeding. Na deze tabbladen volgen nog een set  tabbladen waarin behandelingen en vergoedingen worden besproken die vaak problemen opleveren.

Het afsluiten van een zorgverzekering in Nederland is verplicht. De zorgverzekering kan bestaan uit een basisverzekering en een aanvullende verzekering. Voor de basisverzekering word je altijd geaccepteerd, ongeacht je leeftijd of je gezondheidssituatie. Voor een aanvullende verzekering kan dat anders zijn. Er zijn zorgverzekeraars die daar voorwaarden aan verbinden. Je kunt een basisverzekering bij de ene verzekeraar hebben en een aanvullende verzekering bij een andere verzekeraar.

Er zijn drie soorten polissen: de ‘naturapolis’, de ‘restitutiepolis’ en de ‘combinatiepolis’:

  • de naturapolis: de zorgverzekeraar sluit contracten met zorgverleners af en bepaalt waar je de zorg krijgt. Je hebt daar zelf maar een beperkte keuze in. Als je kiest voor een naturapolis moet je altijd naar een zorgaanbieder gaan waarmee je zorgverzekeraar een contract heeft afgesloten. Anders krijg je misschien niet de hele rekening vergoed.
  • de restitutiepolis: je hebt vrije artsenkeuze, je regelt zelf de zorg en je kiest zelf je zorgverlener. Meestal stuurt de zorgverlener de rekening naar de zorgverzekeraar, soms moet je de kosten eerst zelf voorschieten. Als je een zo groot mogelijke keuzevrijheid wilt, kies dan voor een restitutiepolis.
  • de combinatiepolis: deze polis heeft elementen van een restitutiepolis en van een naturapolis. Hoewel er elementen zijn van een restitutiepolis is dit geen restitutiepolis. Ook hier heb je meestal vrije artsenkeuze, echter als de zorgverzekeraar geen contact heeft met een bepaalde zorgverlener, wordt alleen een redelijk tarief vergoed en kan het zijn dat je zelf een deel van de kosten moet betalen!

N.B.: Er bestaat een goedkope naturapolis, de zgn. ‘budgetpolis‘. Deze polis is bedoeld voor mensen die geen medische kosten verwachten. Het tarief is lager dan bij de normale basisverzekering, maar de voorwaarden zijn ook aangescherpt. Bij de budgetpolis kun je alleen terecht bij de beperkte groep zorgverleners waarmee de zorgverzekeraar een contract heeft afgesloten. Sommige zorgverzekeraars hebben voor hun budgetpolis geen contract met het VUmc! Transvisie adviseert mensen om problemen te voorkomen geen budgetpolis te nemen. De kans bestaat dat je (een groot deel van) de kosten van het transitietraject zelf moet betalen! Problemen met de budgetpolis zijn al meerdere keren in het nieuws geweest.

Voor de zorg die in Nederland wordt geleverd, moeten volgende kosten worden betaald:

  • Nominale Premie: Mensen van 18 jaar en ouder betalen een premie voor de basisverzekering.
  • Premie: Premie voor een eventuele aanvullende verzekering.
  • Verplicht eigen risico: Mensen van 18 jaar en ouder betalen een verplicht eigen risico. De hoogte van het eigen risico is in 2018 en ook in 2019 € 385,- per jaar. Dit eigen risico geldt niet voor de huisarts, de huisartsenpost, verloskundige zorg, wijkverpleging en kraamzorg, maar wel voor andere zorg zoals bv. ziekenhuiszorg.
  • Inkomensafhankelijke bijdrage Zvw of  werkgeversheffing Zvw: Bijdrage in de vorm van een percentage van jouw inkomen of uitkering, ingehouden en afgedragen door de werkgever of uitkeringsinstantie. Dit percentage (ca 6%)  wordt vastgesteld door de regering en kan elk jaar aangepast worden.
  • Eigen bijdrage: In een aantal gevallen moet er bij een medicijn of behandeling een eigen bijdrage worden betaald.

Bij een laag inkomen:

  • Kun je in aanmerking komen voor zorgtoeslag.
  • Zijn er gemeenten die een collectieve zorgverzekering hebben voor mensen met een minimum inkomen.

Aan het einde van ieder kalenderjaar kun je veranderen van zorgverzekering. Je moet dan je oude zorgverzekering vóór 1 januari opzeggen en vóór 1 februari een nieuwe zorgverzekering afsluiten. Je kunt niet opzeggen als je een betalingsachterstand hebt.

Elk jaar krijgt Transvisie veel vragen over zorgverzekeringen en welke verzekeringen goed zijn voor transgender personen. Adviezen over de verschillende zorgverzekeringen zijn heel erg moeilijk te geven. Bij de keuze voor een nieuwe verzekering moet je uitgaan van je eigen situatie, van welke kosten je denkt te gaan maken en welke kosten je eventueel aanvullend wilt verzekeren. Je kunt er voor kiezen om goed op een rijtje te zetten welke kosten je verwacht te gaan maken en dan uitrekenen of het zinvol is om je aanvullend te verzekeren of om de premie van de aanvullende verzekering op een aparte rekening te zetten en de kosten zelf te dragen.

Transvisie raadt transgender mensen af een zorgverzekering te nemen van zorgverzekeraar Prolife. Deze verzekeraar sluit op basis van geloofsovertuiging, genderbevestigende operaties volledig uit!

Voor de vergoeding van de behandelingen van de medische transitie kun je kijken op de tabbladen voor transmannen, transvrouwen en transjongeren, die volgt na de reeks vragen.

Sommige vergoedingen zijn, omdat daar wel eens problemen bij voorkomen, nog wat uitgebreider uitgewerkt in de daarop volgende set tabbladen. Daar zijn bij een aantal onderwerpen ook voorbeeldbrieven opgenomen.

Veel genderbevestigende behandelingen vallen onder de basisverzekering. Maar op een aantal behandelingen kan wel het eigen risico van toepassing zijn. Ziektekosten die zelf betaald moeten worden, kunnen onder voorwaarden als aftrekpost worden afgetrokken bij de inkomstenbelasting. Vrijwel alle ziektekosten die iemand zelf moet betalen zijn aftrekbaar! Bij een laag inkomen is het verstandig om bij hoge zelf betaalde ziektekosten toch een belastingaangifte voor de inkomstenbelasting te doen. Je kunt daarbij geholpen worden door bv. de vakbond, of het belastingkantoor. Zie ook onze pagina ‘fiscaal’.

Als je een laag inkomen hebt en hoge kosten, dan kom je misschien ook in aanmerking voor bijzondere bijstand. Deze kun je aanvragen bij de gemeente waar je woont.

Transvisie adviseert transgender personen voordat ze in transitie gaan en gedurende de transitie ook een rechtsbijstandsverzekering af te sluiten (zeker als ze een operatie in het buitenland overwegen). De rechtsbijstandverzekeraar kan je bijstaan als de zorgverzekeraar problemen maakt over de vergoeding van bepaalde kosten. Dat laatste gebeurt toch nog te vaak.

Er zijn veel informatieve websites over zorgverzekeringen:

  • de website van de Patiëntenfederatie, waar je een keuzehulp en persoonlijke checklist kunt vinden;
  • de website van de Consumentenbond;
  • de website van Independer;
  • de website van Ieder(in), Ieder(in) gaat in op de zorgverzekeringen die door sommige gemeenten worden aangeboden aan mensen met een inkomen tot 110% van de bijstandsnorm.

Vraag bij problemen met de zorgverzekeraar om een vast aanspreekpunt bij de zorgverzekeraar. Vraag naar iemand die bereid is om zich te verdiepen in de behandeling die een transgender persoon ondergaat. Het is heel vervelend om elke keer weer bij de klantenservice uit te moeten leggen waarover het gaat.

Het komt regelmatig voor dat een behandeling door de zorgverzekeraar wordt afgewezen. Wat kun je dan doen? In eerste instantie vraag je nadere uitleg en geef je aan dat je je niet niet kunt verenigen met het door de zorgverzekering ingenomen standpunt en waarom dat is. Daarna kun je door middel van een brief formeel bezwaar maken tegen de uitspraak (je kunt daarvoor onze voorbeeldbrieven gebruiken, pas ze wel aan aan jouw specifieke situatie). Beschrijf jouw specifieke situatie en onderbouw je bezwaar zo goed mogelijk met bijvoorbeeld de uitspraken van het Zorg Instituut Nederland (ZiN) of met andere officiële uitspraken van bv. een rechtbank, de SKGZ, etc. Let op er is meestal een beperkte termijn waarbinnen je bezwaar moet maken (dat geldt ook voor verdere procedures die je zou willen voeren). Zorg dat je van te van te voren weet wat deze (bezwaar)termijnen zijn, zodat je alle tijd volledig kunt gebruiken en eventueel niet te laat bent.

Levert het bezwaar geen oplossing op dan zijn er verschillende mogelijkheden.

  • Je kunt een afspraak maken bij een bureau Rechtshulp om je te laten helpen.
  • Je kunt je rechtsbijstandsverzekering vragen je te helpen.
  • Je kunt een advocaat in de arm nemen en het geschil voorleggen aan de burgerlijk rechter. Controleer of je in aanmerking komt voor een toevoeging via de Raad voor Rechtsbijstand als je zelf de advocaat niet kunt betalen. Zoek je een advocaat die bekend is met transgender of LHBT zaken, bij ons informatiepunt zijn een aantal kantoren bekend (030 410 02 03 of mail).
  • Je kunt het geschil voorleggen aan de SKGZ (Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen). Een nadeel van een beroep via SKGZ is dat de SKGZ een actieve medewerking van de verzekeraar niet kan afdwingen. De verzekeraar kan traineren en medewerking ontwijken. De SKGZ stelt de door de verzekeraar gekozen DBC / declaratiecode niet ter discussie en vaak is juist deze declaratiecode een geschilpunt.

Op basis van de Transgenderwet kan een transgender persoon zijn geslacht op de geboorteactie en in de basisregistratie Personen (BRP) laten wijzigen. Transvisie bereikte berichten dat sommige zorgverzekeraars hun cliënten afraden een geslachtswijziging in de BRP te laten doorvoeren voordat de geslachtsveranderende operatie heeft plaatsgevonden. Transvisie heeft daarop vragen gesteld aan de Zorgverzekeraars Nederland (ZN), de koepelorganisatie van de zorgverzekeraars. Hierop is het volgende antwoord ontvangen: ‘Hoewel het streven van deze zorgverzekeraars is om problemen met vergoedingen te voorkomen en daarmee goed bedoeld is, is hun handelen niet conform de intentie van de Transgenderwet’.

ZN adviseert hun leden om de vergoeding niet te koppelen aan het in het BRP vastgelegde geslacht, maar aan de aard van de problematiek, waarbij de therapieën bedoeld zijn om de genderdysforie te helpen oplossen. Er wordt wel aandacht gevraagd voor het feit dat een aantal behandelingen geautomatiseerd kunnen worden aangevraagd en op basis daarvan ook automatisch kunnen worden afgewezen indien de BRP niet aan de feitelijke status van de geslachtsverandering is gekoppeld. Dat kan betekenen dat een afgewezen behandeling wellicht met een nadere toelichting opnieuw moet worden aangevraagd. De betreffende zorgverzekeraar kan dan opnieuw beoordelen of en in hoeverre er recht op vergoeding bestaat, uitgaande van de genderdysforie.

Welk geslacht moet de zorgverzekeraar gebruiken in de correspondentie naar de cliënt het gewenste geslacht of het geboortegeslacht? De zorgverzekeraar moet het wensgeslacht gebruiken. Het College van de Rechten van de Mens heeft geoordeeld dat het niet gebruiken van het wensgeslacht door de zorgverzekeraar discriminatie is.

In een door het college beoordeelde zaak discrimineert Univé een transgender vrouw door haar als man te blijven registreren. De vrouw staat in de Basis Registratie Personen (BRP) geregistreerd als man en de zorgverzekeraar past haar administratie hierop aan. Elke brief van de zorgverzekeraar confronteert de vrouw ermee dat zij niet wordt erkend als vrouw. Discriminatie van transgender personen is verboden op grond van de wetgeving over gelijke behandeling. Door gebruik te maken van het geslacht dat in de BRP staat vermeld, erkennen organisaties het daadwerkelijke geslacht van transgender personen niet. Transgender personen kunnen hierdoor niet hun geslachtsverandering in hun zakelijke en persoonlijke leven laten doorwerken. Univé heeft niet onderbouwd dat de koppeling met het BRP-bestand noodzakelijk is nadat de identiteit van een verzekerde is vastgesteld, of voor een goede dienstverlening. Verder heeft de zorgverzekeraar niet gezocht naar alternatieven, zoals alleen de voorletters van de verzekerden op de brieven vermelden. Daarom is het College van oordeel dat Univé de vrouw discrimineert. De uitspraak is te vinden op de website van het College van de Rechten voor de Mens.

In het kader van een vrije, open economie met een vrij verkeer van goederen en diensten hebben EU-burgers recht op gezondheidszorg in elk EU-land en op de terugbetaling van de kosten daarvan door hun eigen land. In alle Europese landen geldt de ‘ Richtlijn betreffende de toepassing van de rechten van patiënten bij grensoverschrijdende gezondheidszorg'(Richtlijn grensoverschrijdende zorg). Deze richtlijn bepaalt dat patiënten die voor medische zorg naar een andere EU-lidstaat gaan, dezelfde rechten, plichten en behandeling krijgen als de burgers van het land waar zij worden behandeld. De richtlijn legt verder ieder land de verplichting op om Nationale Contactpunten in te richten, waar patiënten informatie kunnen inwinnen over onder meer de kosten en de kwaliteit van zorg in de gehele EU. De informatiepunten zijn te vinden op de website Grensoverschrijdende zorg van de Europese Commissie. De Richtlijn grensoverschrijdende zorg is in alle talen te vinden op de Eur Lex website van de EU.

  • Informatie over grensoverschrijdende zorg is te vinden op de website van het CAK.
  • Informatie voor mensen die in het buitenland behandeld willen worden is te vinden op de website van het CAK.
  • Informatie voor mensen vanuit een ander Europees land die in Nederland behandeld willen worden, lees op de website van het CAK
  • Nadere informatie is te vinden in het Nederlands Juristen Blad en bij Europa Decentraal.

Genderbevestigende behandelingen in relatie tot de vergoeding door de zorgverzekeraar

TRANS MANNEN
Begeleiding door genderteam Uit de basisverzekering, inclusief consult psycholoog, psychiater, endocrinoloog, bloedonderzoeken, botscan, etc.
Mastectomie (Verwijdering van de borsten) Uit de basisverzekering. Van een eventuele correctie is dat niet zeker. Het is maatwerk en er moet  voldaan worden aan de door de verzekeraar vastgestelde criteria, die meestal worden beoordeeld door een medicus van de verzekeraar.
Hysterectomie en adnectomie (Verwijdering van de baarmoeder en eierstokken) Uit de basisverzekering.
Colpectomie (Verwijdering van de vagina) Uit de basisverzekering.
Testisprothese (Vullen van het scrotum) De balimplantaten zelf werden in het verleden niet vergoed uit de basisverzekering (de operatie wel). Inmiddels zijn er verzekeraars die zowel de operatie als de balimplantaten vergoeden.
Phalloplastiek (Constructie van een penis, met of zonder urinebuis) Uit de basisverzekering.
Metadoioplastiek (Constructie van een micropenis met of zonder urinebuisverlenging) Uit de basisverzekering.
Erectieprothese (alleen bij phalloplastiek) Uit de basisverzekering. Er zijn medische voorwaarden Zie ook het document: ‘Overzicht zorgactviteiten met aanspraakcode Zvw‘, document van ZiN en het NVU-standpunt over erectieprotheses.
Epilatie van de schaamstreek en het eventuele donorhuidgebied van lies, arm of been indien nodig. Uit de basisverzekering, maar alleen na een verwijzing door het genderteam èn bij een instituut waar het betreffende ziekenhuis een contract mee heeft afgesloten. Lees ook de toelichting op het tabblad onder deze tabel.
Uitwendige penisprothese Niet vergoed uit de basisverzekering
Hesje/binder Niet vergoed uit de basisverzekering
Hormonen (Hormonale) medicatie wordt in principe vergoed vanuit de basisverzekering. Dit geldt echter niet voor alle hormoonpreparaten. Sommige hormonen worden niet vergoed, omdat er een vervangend preparaat is. Het kan voorkomen dat het prettiger of beter is om af te wijken van de medicatie die wordt vergoed vanuit de basisverzekering. In dat geval kan een aanvullende verzekering, die medicijnen vergoedt die niet in de basisverzekering zijn opgenomen, zinvol zijn. Met een verzekering die ongeveer € 300.- aan extra medicatie dekt, kom je een heel eind. Dit geldt echter niet in alle gevallen. Dus laat je goed voorlichten.
Verbandmiddelen Verbandmiddelen die nodig zijn na een operatie ten behoeve van de genezing thuis, worden vergoed uit de basisverzekering.
Invriezen geslachtscellen Door gebruik van de cross-sekse hormonen gaat de vruchtbaarheid verloren en door verwijdering van de ovaria gaat de vruchtbaarheid definitief verloren. Afnemen, invriezen en bewaren (2 jaar) is zorg die ten laste kan worden gebracht van de basisverzekering (zie het ‘Overzicht zorgactiviteiten met aanspraakcode Zvw’ van ZiN. Er is een medische indicatie nodig. Lees ook de toelichting op het tabblad onder deze tabel.
Liposuctie of lipofilling Niet vergoed uit de basisverzekering.
Reiskosten Worden niet vergoed uit de basisverzekering. Er zijn verzekeraars die de reiskosten hebben opgenomen in hun aanvullende verzekering.
TRANS VROUWEN
Begeleiding (door genderteam) Uit de basisverzekering, inclusief consult psycholoog, psychiater, endocrinoloog, bloedonderzoeken, botscan, etc.
Vaginaplastiek (verwijderen penis en scrotum en constructie van een neovagina) Uit de basisverzekering.
Orchidectomie (verwijderen van alleen de testis) Uit de basisverzekering.
Gezichtsoperaties (kaak, kin, voorhoofd en neus) Voor het grootste deel vergoed uit de basisverzekering (hoewel er nog altijd zorgverzekeraars zijn die afwijzend reageren). Het is maatwerk en er moet  voldaan worden aan de door de verzekeraar vastgestelde criteria, die meestal worden beoordeeld door een medicus van de verzekeraar. De chirurg (behandelaar) stelt vooraf (samen met de patiënt) een advies op. Zie ook het Overzicht zorgactiviteiten met aanspraakcode Zvw van ZiN. Lees ook de toelichting op het tabblad onder deze tabel.
Adamsappel reductie (verkleinen van de adamsappel) Alleen uit de basisverzekering als de adamsappel aantoonbaar meer dan 5 mm. uitsteekt (aantonen bv. met foto). Zie ook het Overzicht zorgactiviteiten met aanspraakcode Zvw van ZiN. Lees ook de toelichting op het tabblad onder deze tabel.
Borstvergroting Wordt momenteel alleen vergoed uit de basisverzekering als er nauwelijks of geen sprake is van borstvorming (nauwelijks is de afwezigheid van een inframammaireplooi en klierweefsel van minder dan 1 cm aangetoond door een echo). Er zijn geen verzekeraars bekend die de borstvergroting toch vergoeden vanuit de aanvullende verzekering. De minister heeft in een brief aan de Tweede kamer (op 15 juni 2017) gemeld dat er in de loop van 2018 een subsidieregeling komt voor transvrouwen die een borstvergroting willen ondergaan. Hoe de regeling gaat werken is nog niet bekend. Lees ook de toelichting op het tabblad onder deze tabel.
Epilatie van het gelaat  Uit de basisverzekering, maar alleen op verwijzing van de behandelaar.Eerste verwijzing is voor 10 behandelingen daarna nieuwe verwijzing en toestemming nodig.
Epilatie van de schaamstreek Uit de basisverzekering, maar alleen op verwijzing (Indien de verwijzer het genderteam van een van de twee academische ziekenhuizen alleen bij instituten waarmee het deze ziekenhuizen een contract hebben afgesloten). Lees ook de toelichting op het tabblad onder deze tabel.
Hormonen (Hormonale) medicatie wordt in principe vergoed vanuit de basisverzekering. Dit geldt echter niet voor alle hormoonpreparaten. Sommige hormonen wordt niet vergoed omdat er een vervangend preparaat is. Het kan voorkomen dat het prettiger of beter is om af te wijken van de medicatie die wordt vergoed vanuit de basisverzekering. In dat geval kan een aanvullende verzekering, die medicijnen vergoedt die niet in de basisverzekering zijn opgenomen, zinvol zijn. Met een verzekering die ongeveer € 300.- aan extra medicatie dekt, kom je een heel eind. Dit geldt echter niet in alle gevallen. Dus laat je goed voorlichten.
Bekkenbodemfysiotherapie De eerste 20 behandelingen fysiotherapie worden niet vergoed vanuit de basisverzekering. Je kunt een aanvullende verzekering afsluiten waarin wel een aantal behandelingen van de fysiotherapeut zitten.
Pruiken Uit de basisverzekering. Verder op deze pagina staat een artikel over pruiken en vind je onder welke voorwaarden je ook al voordat de genitale operatie heeft plaats gevonden in aanmerking komt voor de vergoeding van een pruik. Wil je wat mooiere pruik dan kun je kiezen voor een aanvullende verzekering met een extra vergoeding voor pruiken af te sluiten. (Haartransplantatie wordt voor zover bekend niet vergoed). Lees ook de toelichting op het tabblad onder deze tabel.
 Verbandmiddelen e.d.

Verbandmiddelen die nodig zijn na een operatie ten behoeve van de genezing thuis, vallen in principe onder de basisverzekering. Bij een vaginaplastiek zijn in principe geen verbandmiddelen nodig, wel gedurende ca. 2 weken incontinentiemateriaal (bv. TenaLady, dit moet je zelf kopen) omdat er nog wondvocht uit de vagina komt. Wat verder zelf moet worden aangeschaft bij een vaginaplastiek:

  • Dilatorset (aanschaffen voordat je wordt opgenomen, verkrijgbaar bij de receptie van het genderteam en meenemen naar het ziekenhuis als je wordt opgenomen).
  • Vaginadouche om te spoelen (van het ziekenhuis krijg je een aantal spoelspuiten voor de eerste weken).
  • Amandelolie of glijmiddel om te dilateren.
  • Eventueel een zitband of ringkussen om de eerste weken lekker te kunnen zitten (via internet of via thuiszorgwinkel).
Stemverhogende operatie Operatie om de stembanden in te korten om de stem te verhogen wordt vergoed uit de basisverzekering, mits de stemfrequentie na logopedie niet hoger is dan 160 Hz.. Lees ook de toelichting op het tabblad onder deze tabel.
Logopedie Uit de basisverzekering na doorverwijzing.
Invriezen geslachtscellen Door gebruik van de cross-sekse hormonen gaat de vruchtbaarheid verloren en door verwijdering van de testis gaat de vruchtbaarheid definitief verloren. Afnemen, invriezen en bewaren (2 jaar) is zorg die ten laste kan worden gebracht van de basisverzekering, (zie het Overzicht zorgactiviteiten met aanspraakcode Zvw van ZiN. Er is een medische indicatie nodig. Lees ook de toelichting op het tabblad onder deze tabel.
Reiskosten Worden niet vergoed uit de basisverzekering. Er zijn verzekeraars die de reiskosten hebben opgenomen in hun aanvullende verzekering.

 

TRANS JONGEREN
Begeleiding door genderteam Uit de basisverzekering, inclusief consult psycholoog, psychiater, kinderarts endocrinoloog, bloedonderzoeken, etc.
Hormonen (Hormonale) medicatie (puberteitsremmers en cross-sekse hormonen) wordt in principe vergoed vanuit de basisverzekering. Dit geldt echter niet voor alle hormoonpreparaten. Sommige hormonen wordt niet vergoed omdat er een vervangend preparaat is. Het kan voorkomen dat het prettiger of beter is om af te wijken van de medicatie die wordt vergoed vanuit de basisverzekering. In dat geval kan een aanvullende verzekering, die medicijnen vergoedt die niet in de basisverzekering zijn opgenomen, zinvol zijn. Met een verzekering die ongeveer € 300.- aan extra medicatie dekt, kom je een heel eind. Dit geldt echter niet in alle gevallen. Dus laat je goed voorlichten.
Invriezen geslachtscellen Door gebruik van de cross-sekse hormonen gaat de vruchtbaarheid verloren en door verwijdering van de testis gaat de vruchtbaarheid definitief verloren. Afnemen, invriezen en bewaren (2 jaar) is zorg die ten laste kan worden gebracht van de basisverzekering, (zie het Overzicht zorgactiviteiten met aanspraakcode Zvw van ZiN). Er is een medische indicatie nodig. Lees ook de toelichting op het tabblad onder deze tabel.
Reiskosten Worden niet vergoed uit de basisverzekering. Er zijn verzekeraars die de reiskosten hebben opgenomen in hun aanvullende verzekering.

De vergoeding van een aantal behandelingen levert wel eens problemen op. Deze behandelingen zijn in de onderstaande tabbladen extra toegelicht. Soms voorzien van een voorbeeldbrief.

 

Verschillende situaties verder uitgewerkt omdat die soms problemen opleveren

Operatie in buitenland

Of een genderbevestigende operatie in het buitenland wordt vergoed verschilt van verzekering tot verzekering. Er is geen algemene vergoedingsregel. Ieder geval staat op zich en moet worden beoordeeld op basis van de specifieke situatie. Bij een restitutiepolis (vrije artsen keuze) zou de verzekeraar de kosten van een operatie in het buitenland in principe moeten vergoeden, mits de rekening niet excessief hoog is. De zorgverzekeraar moet in redelijkheid passende zorgkosten vergoeden. De zorgverzekeraar hoeft dus niet meer te betalen dan wat in Nederland doorgaans voor de desbetreffende zorg wordt betaald. Indien een ingediende rekening niet (volledig) wordt vergoed, moet de zorgverzekeraar aantonen en motiveren dat de rekening excessief hoog is ten opzichte van het marktconforme tarief van de behandeling in Nederland (Regeling Informatieverstrekking ziektekostenverzekeraars aan consumenten). Om te beoordelen of een een marktconform tarief realistisch is, kan dit tarief worden vergeleken met de passantentarieven die ziekenhuizen hanteren voor de betreffende behandeling. Passantentarieven zijn de tarieven die ziekenhuizen in rekening brengen bij een persoon wiens verzekeraar geen contract heeft met het ziekenhuis.

Er is inmiddels jurisprudentie op basis waarvan we de volgende tips meegeven als je een operatie in het buitenland overweegt:

  1. Zorg dat je een restitutiepolis hebt, dan heb je immers vrije artsenkeuze.
  2. Zorg dat je tijdig (voordat je in transitie gaat) een rechtsbijstandsverzekering hebt afgesloten.
  3. Zorg er altijd voor dat je (schriftelijke) toestemming vooraf hebt van de zorgverzekeraar om de operatie in het buitenland te ondergaan.
  4. Zorg dat je vooraf duidelijk afspraken hebt gemaakt over het bedrag dat vergoed wordt door de verzekeraar, om niet de kans te lopen dat een operatie niet of maar gedeeltelijk wordt vergoed. Veelal krijg je wel toestemming maar wordt een te lage vergoeding toegekend.
  5. Teken bezwaar aan als het bedrag te laag is. Verwijs hierbij naar de uitspraak van de rechter in de zaak tegen zorgverzekeraar Ditzo. De belangrijkste lessen uit deze uitspraak zijn:
    1. Controleer of de verzekeraar DBC-code 990004044 en/of declaratiecode 15D197 als grondslag voor de vergoeding noemt. Is dit niet het geval? Vraag of de verzekeraar alsnog die code wil wijzigen. Een andere code kan ten onrechte tot een lagere vergoeding leiden.
    2. Verzekeraars zijn in het geval van een restitutiepolis niet vrij in het vaststellen van het marktconforme tarief, maar dienen de in redelijkheid passende zorgkosten te vergoeden (art. 11 Zorgverzekeringswet en art. 2.2 lid 2 onder b van het Besluit Zorgverzekering). De Rechtbank haalt een bindend advies van Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekering (SKGZ) van 2 maart 2016 aan. Om te bepalen of het marktconform tarief van de zorgverzekeraar realistisch is, kan dit tarief volgens paragraaf 4.4 van het advies vergeleken worden met de passantentarieven. De Rechtbank vergelijkt alleen de tarieven van het VUmc en UMCG, wat logisch is aangezien er in Nederland geen andere ziekenhuizen zijn die een vaginaplastiek uitvoeren. De conclusie luidt dat het passantentarief van circa €12.300 dat het UMCG in 2016 hanteerde, als marktconform moet worden beschouwd. In 2018 bedraagt het passantentarief voor het VUmc €15.000 en voor het UMCG €12.848,31 (zie passantentarieven Vumc/UMCG) wat neerkomt op een gemiddeld passantentarief van €13.924,16. De vergoeding die een verzekeraar toezegt voor een operatie in het buitenland zou daardoor tussen de €12.848,31 en €15.000 moeten uitkomen. Indien de berekening alsnog lager uitvalt zijn er mogelijk andere tarieven in de berekening betrokken. Vraag daarom altijd aan de verzekeraar of met meer tarieven dan alleen die van het VUmc en UMCG is gerekend en zo ja, waarom.
    3. Het marktconforme tarief kan bij een naturapolis mogelijk lager uitvallen, maar dient op zijn minst 75-80% van het marktconforme tarief te bedragen, wat neerkomt op circa €10.000.
  6. Controleer of voldaan wordt aan de eis dat sprake is van duidelijke regie gedurende het gehele behandeltraject door een deskundig psychiater/psycholoog/arts en er sprake is van een duidelijke, nauwe samenwerking tussen de verschillende disciplines hier en in het buitenland. Alleen het uitwisselen van (medische) informatie is onvoldoende om te spreken van regelmatige communicatie en coördinatie van zorg en verwijzing (Zie het bindend-advies van de SKGZ).
  7. Kom je er met je zorgverzekering vooraf of achteraf niet uit, schakel dan meteen je rechtsbijstandsverzekering of andere juridische hulp als een advocaat, antidiscriminatie bureau, een juridisch loket, etc in, om tot overeenstemming te komen. Leidt ook dit niet tot een oplossing dan zou je een geschil aanhangig kunnen maken bij de (kanton)rechter of bij de SKGZ (Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen) (zie ook het hoofdstuk ‘Wat kun je doen als je problemen hebt met je zorgverzekeraar’ verder op deze pagina).
  8. Heb je een probleem met de genitale ontharing bij een operatie in het buitenland lees dan verder onder het onderwerp ‘epilatie van de schaamstreek’.

Hieronder staat een voorbeeldbrief die je zou kunnen gebruiken bij problemen met de vergoeding van een operatie in het buitenland. Let wel op dat je hem goed aanpast aan je eigen situatie. voorbeeldbrief-afwijzing-geslachtsaanpassende-operatie-buitenland

Ontharing

Ontharing van het gelaat en van de schaamstreek is een onderdeel van de geslachtsaanpassende behandeling. Over de ontharing zijn veel misverstanden. De medewerkers op de klantenafdeling van de zorgverzekeringen hebben de specifieke informatie hierover niet altijd en juist paraat en het gevolg is dat er verwarring kan ontstaan over de vergoeding als je erover belt. Soms wordt de vergoeding ten onrechte afgewezen. Het Zorginstituut Nederland (ZiN)(voorheen College van Zorgverzekeringen) heeft over epilatie een aantal uitspraken gedaan. Deze uitspraken vind je hier.

Op basis van deze uitspraken:

  1. Moet epilatie van het gelaat bij baardgroei die ongewenst is, worden vergoed.
  2. Moet epilatie van de schaamstreek die noodzakelijk is voor de genitale operatie, worden vergoed. Er wordt in het advies geen onderscheid gemaakt tussen transmannen en transvrouwen.
  3. Wordt epilatie van de borststreek en de ledematen door ZiN niet noodzakelijk geacht en wordt dus ook niet vergoed.

De verzekeraars werken met een machtiging vooraf. Er moet dus vrijwel altijd toestemming vooraf worden verleend. Er is altijd een diagnose en verwijzing van een van de genderteams/behandelaars voor nodig. Permanent ontharen kost niet alleen veel tijd maar ook veel geld. Sommige zorgverzekeraars vergoeden (een deel van) de kosten, afhankelijk van je verzekeringspakket. Informeer hiernaar en pas eventueel je pakket aan voordat je met de behandeling begint. Je kunt ook het genderteam waar je onder behandeling bent, vragen naar de mogelijkheden om je tegemoet te komen in de kosten.

Ad 1: Epilatie van het gelaat: Wat betreft de haargroei in het gezicht stelt ZiN (CVZ) dat 10 behandelingen in ieder geval moeten worden vergoed. Daarna moet opnieuw een machtiging worden aangevraagd. De vergoeding wordt alleen gegeven na een verwijzing door het genderteam. Deze verwijzing vindt plaats zodra er wordt gestart met de hormoontherapie. Is er na 10 behandelingen onvoldoende resultaat, dan is een beoordeling nodig van de dermatoloog van het betreffende ziekenhuis en vraagt het genderteam na deze beoordeling verlenging van de behandeling aan.

ZiN (CVZ) zegt daarover in haar uitspraak: ‘Aantal behandelingen: Er zijn grote inter individuele verschillen in de intensiteit van de beharing. Deze zijn vooral familiair en raciaal bepaald. Om in het gelaat een acceptabele reductie van haargroei te bereiken zijn in ieder geval 10 behandelingen nodig. Bij personen met blond, rossig of wit/grijs haar of bij personen met een zeer donkere huidtype zijn vaak meer sessies met elektrische epilatie nodig. Jonge transseksuelen die vanaf de puberteit onder (reversibele) GnRH-analoge behandeling staan en vanaf de 16-jarige leeftijd met hormonen zijn behandeld ontwikkelen weinig baardgroei. Bij deze groep zal epilatie niet tot nauwelijks nodig zijn‘.

ZiN (CVZ) vervolgt met: ‘Toestemmingsbeleid zorgverzekeraars. Over het algemeen is het zo dat zorgverzekeraars in de polis hebben bepaald dat er voor behandelingen van plastisch-chirurgische aard (waaronder de epilatie van gezichts- en halsbeharing) voorafgaande toestemming van de zorgverzekeraar is vereist. Zorgverzekeraars kunnen hun toestemmingsbeleid zo inrichten dat voor 10 behandelingen (epilatie van gezichts- en halsbeharing) in beginsel standaard toestemming wordt verleend en als er naar het oordeel van de behandelaar meer dan 10 sessies nodig zijn, de zorgverzekeraar de vervolgsessies (boven de 10) afzonderlijk op noodzakelijkheid beoordeeld. Deze beoordeling vindt dan plaats aan de hand van door de behandelaar te verschaffen informatie, waarmee wordt onderbouwd dat meer dan 10 sessie nodig zijn voor het bereiken van een acceptabel resultaat‘. Kortom ZiN (CVZ) houdt in haar advies rekening met een uitloop naar meer behandelingen. Er is geen sprake van een maximum.

Hier staat een voorbeeldbrief die je kunt gebruiken bij problemen over de vergoeding van epilatie van het gelaat. Let wel op dat je hem goed aanpast aan je eigen situatie: voorbeeldbrief-afwijzing-epilatie-gelaat

Ad 2: Epilatie van de schaamstreek. De epilatie van de schaamstreek is op kosten van het Amsterdam UMC (VUmc) en UMCG (komt uit de vergoeding van de geslachtsaanpassende behandeling die deze ziekenhuizen van de zorgverzekeraar krijgt) en gebeurt alleen in klinieken waar door het ziekenhuis een contract mee heeft afgesloten. Behandeling voor epilatie in de schaamstreek buiten deze klinieken om wordt niet vergoed. Betreffende ziekenhuizen hebben voor deze behandelingen een budget. Er wordt door ZiN (CVZ) geen onderscheid gemaakt tussen mannen en vrouwen. ZiN spreekt over een aantal van 6 keer. Daarom wordt om die reden voor 6 behandelingen naar een kliniek verwezen. Soms zijn er meer behandelingen nodig, dat gebeurt alleen na een beoordeling door de dermatoloog van het ziekenhuis. Er is geen maximum vastgesteld.

ZiN zegt over de epilatie van de schaamstreek het volgende: ‘Epilatie van het perineo-scrotaal/vaginaal gebied. Deze epilatie – indien medisch noodzakelijk -maakt onlosmakelijk onderdeel uit van de vaginaplastiek en penisconstructie. Deze behandelingen zijn behandelingen van plastisch-chirurgische aard en betreffen de correctie van een primair geslachtskenmerk. Deze ingrepen (inclusief epilatie) behoren tot de te verzekeren prestaties. Zij vallen onder artikel 2.4, lid 1, onder b, ten vijfde Besluit zorgverzekering (correctie van uiterlijk geslachtskenmerk bij een vastgestelde transseksualiteit1); Om voldoende verwijdering van haren in het genitale gebied voor de geslachtsveranderende operatie te bereiken zijn circa 6 behandelingen nodig‘.

Transgender mensen die in het buitenland worden behandeld, soms vanwege de wachtlijsten, soms omdat ze dichter bij een buitenlandse kliniek wonen, hebben problemen om de ontharingskosten vergoed te krijgen. Het Amsterdam UMC (VUmc) stelt het budget voor de ontharing van de schaamstreek niet ter beschikking aan cliënten die in het buitenland worden behandeld. Deze cliënten moeten de behandeling wel vergoed krijgen volgens het ZiN, maar dat wordt vaak wordt toch geweigerd.

Op basis van bindend advies van de SKGZ over de vergoeding van permanente genitale ontharing bij iemand die de vaginaplastiek in het buitenland ondergaat, moet de zorgverzekeraar deze permanente ontharing vergoeden op basis van het toepasselijke WMG tarief = marktconforme tarief. Alle kosten moeten worden vergoed door de zorgverzekeraar voor zover het totaal van deze kosten het Nederlandse DBC tarief niet te boven gaat. Zie voor de volledige uitspraak epilatie schaamstreek

De behandeling genitale ontharing is vaak onvoldoende bekend bij de medewerkers van de klantenservice van de zorgverzekeraar. ZiN (CVZ) heeft een duidelijke uitspraak gedaan. Echter in die uitspraak is niet geregeld wie de kosten op zich neemt. Hierover is onduidelijkheid ontstaan tussen het Amsterdam UMC (VUmc) en de zorgverzekeraars. Als patiënt hoor je hier geen hinder van te ondervinden.

Hier staat een voorbeeldbrief die je kunt gebruiken bij problemen over de vergoeding van genitale epilatie. Let wel op dat je hem goed aanpast aan je eigen situatie: voorbeeldbrief-afwijzing-epilatie-genitaal-gebied

Pruiken

Naar aanleiding van een vraag van Transvisie heeft het Zorginstituut Nederland (ZiN) (voorheen het College van Zorgverzekeringen) een antwoord gegeven over de vergoeding van pruiken voor man-naar-vrouw transgenders. Het ZiN heeft het standpunt ingenomen dat, onder voorwaarden, pruiken al vóór de genitale operatie vergoed moeten worden vanuit de basisverzekering. De voorwaarden die het ZiN noemt, zijn: diagnose transseksualiteit, mannelijke kaalheid bij iemand die als vrouw leeft en maximum vergoeding (in de basisverzekering) van € 419.50 (prijspeil 2017). Let op: bij vrijwel alle verzekeraars is een toestemming vooraf vereist. Als je een aanvullende verzekering hebt is soms een duurdere pruik mogelijk.

Op de site van Independer staan de mogelijkheden vanuit de aanvullende verzekering. Klik hier voor de informatie over pruiken. Kom je er met je zorgverzekeraar niet uit of ben je nieuwsgierig naar de brief van het ZiN/CVZ? Dan is deze brief op te vragen bij ons informatiepunt, stuur daarover een e-mail naar info@transvisie.nl. Op ZorgWijzer is een pagina gepubliceerd met de vergoedingen voor pruiken (haarprothese) vanuit de basis- en aanvullende zorgverzekering. Het overzicht met aanvullende vergoedingen wordt ieder jaar bijgewerkt, zodat de premies en voorwaarden actueel blijven. Ook worden de mogelijkheden die de basisverzekering biedt nader uitgelegd.

Geslachtscellen

Over het afnemen en invriezen van geslachtscellen bestaan misverstanden. Er zijn zorgverzekeraars die deze behandeling voor transgender mensen afwijzen. Inmiddels heeft het Zorginstituut Nederland (ZiN) zich over deze kwestie uitgesproken en de behandelingen opgenomen in het ‘Overzicht zorgactiviteiten met aanspraakcode Zvw’. ‘Indien bij vastgestelde transseksualiteit verlies van reproductieve functie zal optreden, behoren tot de te verzekeren prestaties: vitrificatie en opslag van eigen eicellen en spermacellen. Er is medische indicatie nodig. Het meest actuele overzicht is op de website van ZiN te downloaden.

ZiN heeft verder onlangs de voorwaarden in het DBC systeem aangepast. Er staat nu: ‘Het verzamelen, invriezen en bewaren van semen is een te verzekeren prestatie, indien verzekerde een interventie ondergaat die gepaard gaat met het risico op subfertiliteit of infertiliteit. Dit geldt ook als bij vastgestelde transseksualiteit verlies van reproductieve functie zal optreden’. Voor transgender mannen is de regeling hetzelfde. Momenteel wordt het bewaren van geslachtscellen door de zorgverzekeraar vergoedt tot maximaal 2 jaar. Daarna kunnen de cellen langer bewaard worden, maar dan op eigen kosten. Deze kosten zijn overigens niet heel erg hoog ca. € 60,- per jaar. Laat je wel goed informeren over de medische mogelijkheden van het gebruik van ingevroren geslachtscellen.

Hier staat een voorbeeldbrief die je zou kunnen gebruiken bij problemen over de vergoeding bij de afname van geslachtscellen. Let wel op dat je hem goed aanpast aan je eigen situatie: voorbeeldbrief-afwijzing-afnemen-invriezen-bewaren-geslachtcellen

Stem

Hier staat een voorbeeldbrief die je kunt gebruiken als je problemen hebt met de vergoeding van een stemverhogende operatie. Pas hem wel aan aan jouw specifieke situatie: voorbeeldbrief-afwijzing-stemverhogende-operatie

Aangezicht

Hier staat een voorbeeldbrief die je kunt gebruiken als je problemen hebt bij de vergoeding van een gezichtscorrectie. pas de brief wel aan aan je persoonlijke situatie: voorbeeldbrief-afwijzing-gezichtscorrectie

Borstvergroting

Borstvergroting wordt momenteel alleen vergoed uit de basisverzekering als er nauwelijks of geen sprake is van borstvorming (nauwelijks is de afwezigheid van een inframammaireplooi en klierweefsel van minder dan 1 cm aangetoond door een echo). Er zijn bij de patiëntenorganisatie en bij het Amsterdam UMC (VUmc) geen verzekeraars bekend die de borstvergroting toch vergoeden vanuit de aanvullende verzekering. De minister heeft in een brief aan de Tweede kamer (op 15 juni 2017) gemeld dat er in de loop van 2018 een subsidieregeling is voor transgender vrouwen die een borstvergroting willen ondergaan. Hoe de regeling gaat werken is nog niet bekend.

Hier staat een voorbeeldbrief die je kunt gebruiken als je problemen hebt rond de vergoeding van een borstvergroting in het kader van geen of nauwelijks borstvorming. Pas deze brief wel aan aan je persoonlijke situatie: voorbeeldbrief-afwijzing-borstvergrotende-operatie-bij-afwezigheid-borstvorming

Adamsappel

Hier staat een voporbeeldbrief die je kunt gebruiken als je problemen hebt bij de vergoeding van de correctie van de adamsappel. Pas de brief wel aan op je persoonlijke situatie: voorbeeldbrief-afwijzing-adamsappelreductie