200-euro

Hieronder staan de vergoedingen van de geslachtsaanpassende behandelingen door de zorgverzekeraars. Welke behandelingen worden vergoedt? Welke problemen er kunnen zijn bij het vergoeden van de behandelingen door je zorgverzekering en hoe je die kunt aanpakken.

Je ziet eerst een drietal tabbladen (mannen, vrouwen, jongeren) met op ieder tabblad per behandeling informatie over de vergoeding.

Na deze drie tabbladen volgt nog een set tabbladen met behandelingen en vergoedingen die regelmatig problemen opleveren.

Genderbevestigende behandelingen in relatie tot de vergoeding door de zorgverzekeraar

TRANS MANNEN
Begeleiding door genderteam Uit de basisverzekering, inclusief consult psycholoog, psychiater, endocrinoloog, bloedonderzoeken, botscan, etc.
Mastectomie (Verwijdering van de borsten) Uit de basisverzekering. Van een eventuele correctie is dat niet zeker. Het is maatwerk en er moet voldaan worden aan de door de verzekeraar vastgestelde criteria, die meestal worden beoordeeld door een medicus van de verzekeraar.
Hysterectomie en adnectomie (Verwijdering van de baarmoeder en eierstokken) Uit de basisverzekering.
Colpectomie (Verwijdering van de vagina) Uit de basisverzekering.
Testisprothese (Vullen van het scrotum) De operatie werd in het verleden wel vergoed door uit de basisverzekering, maar balimplantaten zelf niet. Inmiddels zijn er verzekeraars die zowel de operatie als de balimplantaten vergoeden.
Phalloplastiek (Constructie van een penis, met of zonder urinebuis) Uit de basisverzekering.
Metadoioplastiek (Constructie van een micropenis met of zonder urinebuisverlenging) Uit de basisverzekering.
Erectieprothese (alleen bij phalloplastiek) Uit de basisverzekering. Er zijn medische voorwaarden Zie ook het document: ‘Overzicht zorgactviteiten met aanspraakcode Zvw‘, document van ZiN en het NVU-standpunt over erectieprotheses.
Gezichtsoperaties (kin, kaak, wenkbrauwen) Deze operaties worden nog niet zo lang uitgevoerd bij transgender mannen. Op basis van het gelijkheidsbeginsel zou je verwachten dat dezelfde regels gelden als bij de transgender vrouwen. Bij transgender vrouwen wordt deze operatie voor het grootste deel vergoed uit de basisverzekering (hoewel er nog altijd zorgverzekeraars zijn die afwijzend reageren). Het is maatwerk en er moet  voldaan worden aan de door de verzekeraar vastgestelde criteria, die meestal worden beoordeeld door een medicus van de verzekeraar. De chirurg (behandelaar) stelt vooraf (samen met de patiënt) een advies op. Zie ook het Overzicht zorgactiviteiten met aanspraakcode Zvw van ZiN. Lees ook de toelichting op het tabblad onder deze tabel.
Epilatie van de schaamstreek en het eventuele donorhuidgebied van lies, arm of been indien nodig. Uit de basisverzekering, maar alleen na een verwijzing door het genderteam èn bij een instituut waar het betreffende ziekenhuis een contract mee heeft afgesloten. Lees ook de toelichting op het tabblad onder deze tabel.
Uitwendige penisprothese Niet vergoed uit de basisverzekering.
Hesje/binder Niet vergoed uit de basisverzekering.
Hormonen (Hormonale) medicatie wordt in principe vergoed vanuit de basisverzekering. Dit geldt echter niet voor alle hormoonpreparaten. Sommige hormonen worden niet vergoed, omdat er een vervangend preparaat is. Het kan voorkomen dat het prettiger of beter is om af te wijken van de medicatie die wordt vergoed vanuit de basisverzekering. In dat geval kan een aanvullende verzekering, die medicijnen vergoedt die niet in de basisverzekering zijn opgenomen, zinvol zijn. Met een verzekering die ongeveer € 300.- aan extra medicatie dekt, kom je een heel eind. Dit geldt echter niet in alle gevallen. Dus laat je goed voorlichten.
Verbandmiddelen Verbandmiddelen die nodig zijn na een operatie ten behoeve van de genezing thuis, worden vergoed uit de basisverzekering.
Invriezen geslachtscellen Door gebruik van de cross-sekse hormonen gaat de vruchtbaarheid verloren en door verwijdering van de ovaria gaat de vruchtbaarheid definitief verloren. Afnemen, invriezen en bewaren (2 jaar) is zorg die ten laste kan worden gebracht van de basisverzekering (zie het ‘Overzicht zorgactiviteiten met aanspraakcode Zvw’ van ZiN. Er is een medische indicatie nodig. Lees ook de toelichting op het tabblad onder deze tabel.
Liposuctie of lipofilling Niet vergoed uit de basisverzekering.
Reiskosten Worden niet vergoed uit de basisverzekering. Er zijn verzekeraars die de reiskosten hebben opgenomen in hun aanvullende verzekering.
TRANS VROUWEN
Begeleiding (door genderteam) Uit de basisverzekering, inclusief consult psycholoog, psychiater, endocrinoloog, bloedonderzoeken, botscan, etc.
Vaginaplastiek (verwijderen penis en scrotum en constructie van een neovagina) Uit de basisverzekering.
Orchidectomie (verwijderen van alleen de testis) Uit de basisverzekering.
Gezichtsoperaties (kaak, kin, voorhoofd en neus) Voor het grootste deel vergoed uit de basisverzekering (hoewel er nog altijd zorgverzekeraars zijn die afwijzend reageren). Het is maatwerk en er moet  voldaan worden aan de door de verzekeraar vastgestelde criteria, die meestal worden beoordeeld door een medicus van de verzekeraar. De chirurg (behandelaar) stelt vooraf (samen met de patiënt) een advies op. Zie ook het Overzicht zorgactiviteiten met aanspraakcode Zvw van ZiN. Lees ook de toelichting op het tabblad onder deze tabel.
Adamsappel reductie (verkleinen van de adamsappel) Alleen uit de basisverzekering als de adamsappel aantoonbaar meer dan 5 mm. uitsteekt (aantonen bv. met foto). Zie ook het Overzicht zorgactiviteiten met aanspraakcode Zvw van ZiN. Lees ook de toelichting op het tabblad onder deze tabel.
Borstvergroting

Twee mogelijkheden: 

  1. Inwendige chirurgische borstvergroting Dat kan door het laten plaatsen van inwendige borstprothese of door lipofilling (lichaamseigen vetweefsel). Lipofilling wordt niet vergoed. Borstvergroting via implantaten wordt vergoed uit de basisverzekering of uit een subsidieregeling. Uit de basisverzekering als er nauwelijks of geen sprake is van borstvorming (geen inframammaireplooi en klierweefsel van minder dan 1 cm aangetoond door een echo).
    De subsidieregeling stelt geen eisen aan borstvorming maar vergoed een maximum bedrag. De subsidieregeling stelt wel andere eisen. Zie verder het tabblad ‘borstvergroting hieronder.
  2. Uitwendige ‘borstprotheses:Vrouwen die geen inwendige borstprotheses willen en die door de hormonen niet het gewenste resultaat bereiken, kunnen ook kiezen voor uitwendige borstprotheses. Deze uitwendige borstprotheses kunnen worden aangemeten met bijbehorende bh. Deze uitwendige borstprotheses kunnen worden vergoed uit de basisverzekering. Om daarvoor in aanmerking te komen moet er sprake zijn van medische noodzaak. Deze medische noodzaak wordt beoordeeld door een arts. Een verwijsbrief met medische verklaring uitgeschreven door een arts is voldoende. Een mammacare adviseur die een contract heeft met de zorgverzekeraars kan de borstprotheses direct declareren bij de verzekeraar. De bh is voor eigen rekening. Is er geen contract met de zorgverzekeraar, dan moet de cliënt de protheses voorschieten en kan het zijn dat niet het gehele bedrag wordt vergoed.
Epilatie van het gelaat  Uit de basisverzekering, maar alleen op verwijzing van de behandelaar.Eerste verwijzing is voor 10 behandelingen. Daarna is een nieuwe verwijzing en toestemming nodig.
Epilatie van de schaamstreek Uit de basisverzekering, maar alleen op verwijzing (Indien de verwijzer het genderteam van een van de twee academische ziekenhuizen alleen bij instituten waarmee het deze ziekenhuizen een contract hebben afgesloten). Lees ook de toelichting op het tabblad onder deze tabel.
Hormonen (Hormonale) medicatie wordt in principe vergoed vanuit de basisverzekering. Dit geldt echter niet voor alle hormoonpreparaten. Sommige hormonen wordt niet vergoed omdat er een vervangend preparaat is. Het kan voorkomen dat het prettiger of beter is om af te wijken van de medicatie die wordt vergoed vanuit de basisverzekering. In dat geval kan een aanvullende verzekering, die medicijnen vergoedt die niet in de basisverzekering zijn opgenomen, zinvol zijn. Met een verzekering die ongeveer € 300.- aan extra medicatie dekt, kom je een heel eind. Dit geldt echter niet in alle gevallen. Dus laat je goed voorlichten.
Bekkenbodemfysiotherapie De eerste 20 behandelingen fysiotherapie worden niet vergoed vanuit de basisverzekering. Je kunt een aanvullende verzekering afsluiten waarin wel een aantal behandelingen van de fysiotherapeut zitten.
Pruiken Uit de basisverzekering. Verder op deze pagina staat een artikel over pruiken en vind je onder welke voorwaarden je ook al voordat de genitale operatie heeft plaats gevonden in aanmerking komt voor de vergoeding van een pruik. Wil je wat mooiere pruik dan kun je kiezen voor een aanvullende verzekering met een extra vergoeding voor pruiken af te sluiten. (Haartransplantatie wordt voor zover bekend niet vergoed). Lees ook de toelichting op het tabblad onder deze tabel.
 Verbandmiddelen e.d.

Verbandmiddelen die nodig zijn na een operatie ten behoeve van de genezing thuis, vallen in principe onder de basisverzekering. Bij een vaginaplastiek zijn in principe geen verbandmiddelen nodig, wel gedurende ca. 2 weken incontinentiemateriaal (bv. TenaLady, dit moet je zelf kopen) omdat er nog wondvocht uit de vagina komt. Wat verder zelf moet worden aangeschaft bij een vaginaplastiek:

  • Dilatorset (aanschaffen voordat je wordt opgenomen, verkrijgbaar bij de receptie van het genderteam en meenemen naar het ziekenhuis als je wordt opgenomen).
  • Vaginadouche om te spoelen (van het ziekenhuis krijg je een aantal spoelspuiten voor de eerste weken).
  • Amandelolie of glijmiddel om te dilateren.
  • Eventueel een zitband of ringkussen om de eerste weken lekker te kunnen zitten (via internet of via thuiszorgwinkel).
Stemverhogende operatie Operatie om de stembanden in te korten om de stem te verhogen wordt vergoed uit de basisverzekering, mits de stemfrequentie na logopedie niet hoger is dan 160 Hz. Lees ook de toelichting op het tabblad onder deze tabel.
Logopedie Uit de basisverzekering na doorverwijzing.
Invriezen geslachtscellen Door gebruik van de cross-sekse hormonen gaat de vruchtbaarheid verloren en door verwijdering van de testis gaat de vruchtbaarheid definitief verloren. Afnemen, invriezen en bewaren (2 jaar) is zorg die ten laste kan worden gebracht van de basisverzekering, (zie het Overzicht zorgactiviteiten met aanspraakcode Zvw van ZiN. Er is een medische indicatie nodig. Lees ook de toelichting op het tabblad onder deze tabel.
Reiskosten Worden niet vergoed uit de basisverzekering. Er zijn verzekeraars die de reiskosten hebben opgenomen in hun aanvullende verzekering.
TRANS JONGEREN
Begeleiding door genderteam Uit de basisverzekering, inclusief consult psycholoog, psychiater, kinderarts endocrinoloog, bloedonderzoeken, etc.
Hormonen (Hormonale) medicatie (puberteitsremmers en cross-sekse hormonen) wordt in principe vergoed vanuit de basisverzekering. Dit geldt echter niet voor alle hormoonpreparaten. Sommige hormonen wordt niet vergoed omdat er een vervangend preparaat is. Het kan voorkomen dat het prettiger of beter is om af te wijken van de medicatie die wordt vergoed vanuit de basisverzekering. In dat geval kan een aanvullende verzekering, die medicijnen vergoedt die niet in de basisverzekering zijn opgenomen, zinvol zijn. Met een verzekering die ongeveer € 300.- aan extra medicatie dekt, kom je een heel eind. Dit geldt echter niet in alle gevallen. Dus laat je goed voorlichten.
Invriezen geslachtscellen Door gebruik van de cross-sekse hormonen gaat de vruchtbaarheid verloren en door verwijdering van de testis gaat de vruchtbaarheid definitief verloren. Afnemen, invriezen en bewaren (2 jaar) is zorg die ten laste kan worden gebracht van de basisverzekering, (zie het Overzicht zorgactiviteiten met aanspraakcode Zvw van ZiN). Er is een medische indicatie nodig. Lees ook de toelichting op het tabblad onder deze tabel.
Reiskosten Worden niet vergoed uit de basisverzekering. Er zijn verzekeraars die de reiskosten hebben opgenomen in hun aanvullende verzekering.

De vergoeding van een aantal behandelingen levert wel eens problemen op. Deze behandelingen zijn in de onderstaande tabbladen extra toegelicht. Soms voorzien van een voorbeeldbrief.

Soms is een brief versturen niet voldoende en heb je een advocaat nodig. Op onze pagina Juridisch, op het tabblad ‘Advocaten met specialisatie LHBTI+’  staan een aantal advocaten met LHBTI+ ervaring genoemd.

Verschillende situaties verder uitgewerkt omdat die soms problemen opleveren

Borstvergroting

Borstvergroting vergoed uit de zorgverzekering

Borstvergroting wordt alleen vergoed uit de basisverzekering als er nauwelijks of geen sprake is van borstvorming (er is geen inframammaireplooi en het klierweefsel is minder dan 1 cm, aangetoond door een echo). Denk je dat dit bij jou het geval is? Neem dan contact op met een arts.

Is deze situatie op jou van toepassing, maar heeft de zorgverzekering je aanvraag afgewezen, dan kun je bezwaar maken door onze voorbeeldbrief te gebruiken. Let op: pas deze wel aan, aan je persoonlijke omstandigheden: voorbeeldbrief-afwijzing-borstvergrotende-operatie-bij-afwezigheid-borstvorming

Borstvergroting vergoed uit de subsidieregeling

Het ministerie van VWS heeft een tijdelijke subsidieregeling (tot 01-02-2024) in het leven geroepen voor transgender vrouwen. Op basis van deze regeling kan een transgender vrouw eenmalig een subsidie aanvragen voor het, voor de eerste maal, operatief plaatsten van borstprotheses. Dus niet voor lipofilling.

Wat houdt de subsidieregeling in?

De subsidieregeling is bedoeld voor transgender vrouwen die een borstvergroting met borstimplantaten willen. Met de subsidie betaal je de kosten voor de borstimplantaten, de operatie om deze te plaatsen en eventuele andere medische kosten die samenhangen met deze operatie. De hoogte van de subsidie is €3.830,-. Als jouw operatie duurder is dan zul je de rest zelf moeten bijbetalen. Om de subsidie te krijgen moet je aan een aantal voorwaarden voldoen. Hieronder staat meer informatie over de subsidieregeling, de wijze van het aanvragen van de subsidie en tips bij het kiezen van een borstvergroting met implantaten. Kijk ook op de website van de Dienst Uitvoering Subsidies aan Instellingen (DUS-I).

Wat zijn de voorwaarden voor het krijgen van de subsidie?

Er zijn zes voorwaarden waar je aan moet voldoen:

  • Je woont langer dan 4 maanden in Nederland en je bent ingeschreven bij een gemeente (ingezetene).
  • Je bent 18 jaar of ouder.
  • Je hebt een verklaring, van maximaal 2 maanden oud, van de arts die jouw hormonen voorschrijft (je huisarts of endocrinoloog). In die verklaring staat:
    • dat je minstens een jaar hormonen (oestrogeenpleisters, -pillen, of -gel) gebruikt op recept en onder begeleiding van een arts; óf
    • dat er medische gronden zijn waardoor je deze hormonen niet kunt gebruiken; óf
    • dat je om medische redenen binnen een jaar bent gestopt met deze hormonen.
    • Het BIG-registratienummer van de arts.
  • Je hebt de operatie (het plaatsen van borstimplantaten) nog niet eerder ondergaan.
  • Je moet deze operatie binnen één jaar laten uitvoeren.
  • Je kunt geen aanspraak maken op vergoeding van de operatie via je zorgverzekering (zie het bovenstaande hoofdstuk ‘Borstvergroting vergoed uit zorgverzekering’).

Hoe groot is de subsidie?

De subsidie is € 3.830,- per persoon. Dit is een vast bedrag.

Het bedrag is vastgesteld op basis van de gemiddelde kosten van deze operatie. Let op: Het kan zijn dat dit bedrag niet alle kosten dekt die jij voor de operatie maakt. De werkelijke kosten kunnen afhankelijk zijn van de kliniek waar je de operatie laat uitvoeren, het soort implantaten en eventuele andere factoren. Ook kunnen er achteraf kunnen onverwachte kosten zijn. Bespreek alle kosten vooraf met de kliniek of chirurg. Zo voorkom je verrassingen achteraf.

Waar mag ik de subsidie voor gebruiken?

De subsidie mag alleen gebruikt worden voor de operatie waarbij je voor het eerst borstprotheses laat plaatsten. Heb je al eerder borstprotheses laten plaatsten en moeten deze worden vervangen, dan kun je de subsidie daar niet voor gebruiken. Je kunt de subsidie ook niet gebruiken voor lipofilling.

Waar kan ik de subsidie gebruiken?

Je mag zelf beslissen waar, in Nederland of in het buitenland, door wie en tegen welke prijs je je laat opereren. Er zijn in Nederland veel klinieken waar borstimplantaten geplaatst kunnen worden. Niet overal worden dezelfde operatietechnieken of implantaten gebruikt. De kosten kunnen verschillen. Bespreek e.e.a. vooraf en ga eventueel met meerdere chirurgen praten voordat je je keuze maakt. Het AUMC (VUmc) heeft Transvisie laten weten deze operatie niet uit te voeren, omdat ze de schaarse operatietijd willen gebruiken voor andere genderbevestigende operaties.

Waar moet ik rekening bij houden bij de keuze of ik wel of geen borstvergroting met implantaten wil?

Voordat je een besluit neemt of jij wel of niet een borstvergroting met implantaten wilt, adviseren we je na te denken over de volgende aspecten:

  • kosten van de operatie;
  • risico’s die een operatie met zich meebrengen, bijvoorbeeld de kans op ontstekingen of hersteloperaties, wanneer de eerste operatie niet helemaal goed is gegaan;
  • risico’s van borstimplantaten in je lichaam.

Er zijn verschillende hulpmiddelen om je te helpen bij het maken van je keuze:

  • De chirurgische bijsluiter van de Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie (NVPC) over de mogelijke bijwerkingen en risico’s van (een operatie met) borstimplantaten.
  • De algemene keuzehulptool voor cosmetische ingrepen, van de rijksoverheid, die je bewust maakt van de mogelijke risico’s en je helpt om vooraf om de juiste vragen te stellen.
  • Bespreek de wens tot een borstvergroting met de hulpverlener of behandelaar die jou begeleidt of ondersteunt in jouw transitie.
  • Bespreek de wens tot een borstvergroting met anderen die zo’n operatie overwegen of hebben ondergaan. Dat kan bijvoorbeeld in een van de vrouwengroepen van Transvisie, zoals de vrouwengroep in Utrecht.

Hoe vraag ik de subsidie aan?

De subsidie vraag je aan via een online formulier op de website van de DUS-I, daar staat stapsgewijs bij welke informatie ingevuld moet worden.

Voordat je het formulier kunt invullen heb je drie documenten nodig:

  • Uittreksel uit de basisregistratie personen (BRP). Dit vraag je (online) aan bij de gemeente waar je staat ingeschreven.
  • Kopie van een recent bankafschrift of van je geldige bankpas. Dit is om zeker te weten dat de subsidie op jouw bankrekening wordt gestort. Je mag ervoor kiezen om op de kopie van het bankafschrift of de bankpas de persoonsgegevens van anderen, als je partner, zwart te maken. Dat geldt ook voor je banksaldo. Je naam, adresgegevens en bankrekeningnummer moeten wel zichtbaar zijn.
  • Formulier met de verklaring van je hormoonarts dat je aan de voorwaarden (zie hierboven onder ‘Wat zijn de voorwaarden voor het verkrijgen van de subsidie?’) voldoet. Voor de verklaring moet je het formulier van DUS-I gebruiken, dat staat op de website van DUS-I.

Wanneer ontvang ik de subsidie?

Als aan alle voorwaarden is voldaan, ontvang je binnen 13 weken het subsidiebedrag. De operatie moet dan binnen een jaar plaatsvinden.

Wanneer is de subsidie definitief?

Op het moment dat je het subsidiebedrag ontvangt staat vast dat je aan alle voorwaarden voldoet, behalve de voorwaarde dat je de operatie binnen 1 jaar ondergaat. De subsidie wordt na één jaar en 22 weken definitief vastgesteld. Hiervan krijg je een brief. Soms wordt eerst via een steekproef gecontroleerd of je de subsidie ook echt voor de operatie hebt gebruikt.

Hoe moet ik bewijzen dat ik de subsidie heb besteed aan de operatie?

Je moet een factuur of nota van de operatie kunnen tonen.  Als je dat niet kunt, zal je het bedrag van de subsidie terug moeten betalen.

Wat moet ik doen als ik de subsidie heb ontvangen maar de borstvergroting niet meer wil, of niet binnen een jaar kan laten uitvoeren?

Als de operatie niet binnen dat jaar plaatsvindt moet je de subsidie terug betalen. Je kunt wel bij DUS-I om uitstel vragen.

Als je de operatie helemaal niet meer wilt laten uitvoeren moet je de subsidie natuurlijk terugbetalen. Neem hiervoor contact op met DUS-I.

Wat moet ik doen als ik na de operatie een complicatie krijg, of niet tevreden ben?

Het kan zijn dat je na de operatie complicaties hebt of niet tevreden bent met het resultaat. Dan kan nazorg of een tweede operatie nodig zijn. Dit kan extra kosten met zich mee brengen. Hiervoor kun je geen extra subsidie krijgen. Deze kosten zul je dus zelf moeten betalen.

Als het medisch noodzakelijk is om de borstimplantaten te verwijderen, vallen deze kosten onder de zorgverzekering. Het plaatsen van nieuwe implantaten wordt niet vergoed door de zorgverzekering, er kan ook geen beroep gedaan worden op deze subsidieregeling.

Ontharing

Ontharing van het gelaat en van de schaamstreek is een onderdeel van de geslachtsaanpassende behandeling. Over de ontharing zijn veel misverstanden. De medewerkers op de klantenafdeling van de zorgverzekeringen hebben de specifieke informatie hierover niet altijd en juist paraat en het gevolg is dat er verwarring kan ontstaan over de vergoeding als je erover belt. Soms wordt de vergoeding ten onrechte afgewezen. Het Zorginstituut Nederland (ZiN)(voorheen College van Zorgverzekeringen) heeft over epilatie een aantal uitspraken gedaan. Deze uitspraken vind je hier.

Op basis van deze uitspraken:

  1. Moet epilatie van het gelaat bij baardgroei die ongewenst is, worden vergoed.
  2. Moet epilatie van de schaamstreek die noodzakelijk is voor de genitale operatie, worden vergoed. Er wordt in het advies geen onderscheid gemaakt tussen transmannen en transvrouwen.
  3. Wordt epilatie van de borststreek en de ledematen door ZiN niet noodzakelijk geacht en wordt dus ook niet vergoed.

De verzekeraars werken met een machtiging vooraf. Er moet dus vrijwel altijd toestemming vooraf worden verleend. Er is altijd een diagnose en verwijzing van een van de genderteams/behandelaars voor nodig. Permanent ontharen kost niet alleen veel tijd maar ook veel geld. Sommige zorgverzekeraars vergoeden (een deel van) de kosten, afhankelijk van je verzekeringspakket. Informeer hiernaar en pas eventueel je pakket aan voordat je met de behandeling begint. Je kunt ook het genderteam waar je onder behandeling bent, vragen naar de mogelijkheden om je tegemoet te komen in de kosten.

Ad 1: Epilatie van het gelaat: Wat betreft de haargroei in het gezicht stelt ZiN (CVZ) dat 10 behandelingen in ieder geval moeten worden vergoed. Daarna moet opnieuw een machtiging worden aangevraagd. De vergoeding wordt alleen gegeven na een verwijzing door het genderteam. Deze verwijzing vindt plaats zodra er wordt gestart met de hormoontherapie. Is er na 10 behandelingen onvoldoende resultaat, dan is een beoordeling nodig van de dermatoloog van het betreffende ziekenhuis en vraagt het genderteam na deze beoordeling verlenging van de behandeling aan.

ZiN (CVZ) zegt daarover in haar uitspraak: ‘Aantal behandelingen: Er zijn grote inter individuele verschillen in de intensiteit van de beharing. Deze zijn vooral familiair en raciaal bepaald. Om in het gelaat een acceptabele reductie van haargroei te bereiken zijn in ieder geval 10 behandelingen nodig. Bij personen met blond, rossig of wit/grijs haar of bij personen met een zeer donkere huidtype zijn vaak meer sessies met elektrische epilatie nodig. Jonge transseksuelen die vanaf de puberteit onder (reversibele) GnRH-analoge behandeling staan en vanaf de 16-jarige leeftijd met hormonen zijn behandeld ontwikkelen weinig baardgroei. Bij deze groep zal epilatie niet tot nauwelijks nodig zijn‘.

ZiN (CVZ) vervolgt met: ‘Toestemmingsbeleid zorgverzekeraars. Over het algemeen is het zo dat zorgverzekeraars in de polis hebben bepaald dat er voor behandelingen van plastisch-chirurgische aard (waaronder de epilatie van gezichts- en halsbeharing) voorafgaande toestemming van de zorgverzekeraar is vereist. Zorgverzekeraars kunnen hun toestemmingsbeleid zo inrichten dat voor 10 behandelingen (epilatie van gezichts- en halsbeharing) in beginsel standaard toestemming wordt verleend en als er naar het oordeel van de behandelaar meer dan 10 sessies nodig zijn, de zorgverzekeraar de vervolgsessies (boven de 10) afzonderlijk op noodzakelijkheid beoordeeld. Deze beoordeling vindt dan plaats aan de hand van door de behandelaar te verschaffen informatie, waarmee wordt onderbouwd dat meer dan 10 sessie nodig zijn voor het bereiken van een acceptabel resultaat‘. Kortom ZiN (CVZ) houdt in haar advies rekening met een uitloop naar meer behandelingen. Er is geen sprake van een maximum.

Hier staat een voorbeeldbrief die je kunt gebruiken bij problemen over de vergoeding van epilatie van het gelaat. Let wel op dat je hem goed aanpast aan je eigen situatie: voorbeeldbrief-afwijzing-epilatie-gelaat

Ad 2: Epilatie van de schaamstreek. De epilatie van de schaamstreek is op kosten van het Amsterdam UMC (VUmc) en UMCG (komt uit de vergoeding van de geslachtsaanpassende behandeling die deze ziekenhuizen van de zorgverzekeraar krijgt) en gebeurt alleen in klinieken waar door het ziekenhuis een contract mee heeft afgesloten. Behandeling voor epilatie in de schaamstreek buiten deze klinieken om wordt niet vergoed. Betreffende ziekenhuizen hebben voor deze behandelingen een budget. Er wordt door ZiN (CVZ) geen onderscheid gemaakt tussen mannen en vrouwen. ZiN spreekt over een aantal van 6 keer. Daarom wordt om die reden voor 6 behandelingen naar een kliniek verwezen. Soms zijn er meer behandelingen nodig, dat gebeurt alleen na een beoordeling door de dermatoloog van het ziekenhuis. Er is geen maximum vastgesteld.

ZiN zegt over de epilatie van de schaamstreek het volgende: ‘Epilatie van het perineo-scrotaal/vaginaal gebied. Deze epilatie – indien medisch noodzakelijk -maakt onlosmakelijk onderdeel uit van de vaginaplastiek en penisconstructie. Deze behandelingen zijn behandelingen van plastisch-chirurgische aard en betreffen de correctie van een primair geslachtskenmerk. Deze ingrepen (inclusief epilatie) behoren tot de te verzekeren prestaties. Zij vallen onder artikel 2.4, lid 1, onder b, ten vijfde Besluit zorgverzekering (correctie van uiterlijk geslachtskenmerk bij een vastgestelde transseksualiteit1); Om voldoende verwijdering van haren in het genitale gebied voor de geslachtsveranderende operatie te bereiken zijn circa 6 behandelingen nodig‘.

Transgender mensen die in het buitenland worden behandeld, soms vanwege de wachtlijsten, soms omdat ze dichter bij een buitenlandse kliniek wonen, hebben problemen om de ontharingskosten vergoed te krijgen. Het Amsterdam UMC (VUmc) stelt het budget voor de ontharing van de schaamstreek niet ter beschikking aan cliënten die in het buitenland worden behandeld. Deze cliënten moeten de behandeling wel vergoed krijgen volgens het ZiN, maar dat wordt vaak wordt toch geweigerd.

Op basis van bindend advies van de SKGZ over de vergoeding van permanente genitale ontharing bij iemand die de vaginaplastiek in het buitenland ondergaat, moet de zorgverzekeraar deze permanente ontharing vergoeden op basis van het toepasselijke WMG tarief = marktconforme tarief. Alle kosten moeten worden vergoed door de zorgverzekeraar voor zover het totaal van deze kosten het Nederlandse DBC tarief niet te boven gaat. Zie voor de volledige uitspraak epilatie schaamstreek

De behandeling genitale ontharing is vaak onvoldoende bekend bij de medewerkers van de klantenservice van de zorgverzekeraar. ZiN (CVZ) heeft een duidelijke uitspraak gedaan. Echter in die uitspraak is niet geregeld wie de kosten op zich neemt. Hierover is onduidelijkheid ontstaan tussen het Amsterdam UMC (VUmc) en de zorgverzekeraars. Als patiënt hoor je hier geen hinder van te ondervinden.

Hier staat een voorbeeldbrief die je kunt gebruiken bij problemen over de vergoeding van genitale epilatie. Let wel op dat je hem goed aanpast aan je eigen situatie: voorbeeldbrief-afwijzing-epilatie-genitaal-gebied

Geslachtscellen

Over het afnemen en invriezen van geslachtscellen bestaan misverstanden. Er zijn zorgverzekeraars die deze behandeling voor transgender mensen afwijzen. Inmiddels heeft het Zorginstituut Nederland (ZiN) zich over deze kwestie uitgesproken en de behandelingen opgenomen in het ‘Overzicht zorgactiviteiten met aanspraakcode Zvw’. ‘Indien bij vastgestelde transseksualiteit verlies van reproductieve functie zal optreden, behoren tot de te verzekeren prestaties: vitrificatie en opslag van eigen eicellen en spermacellen. Er is medische indicatie nodig. Het meest actuele overzicht is op de website van ZiN te downloaden.

In het DBC systeem staat: ‘Het verzamelen, invriezen en bewaren van semen is een te verzekeren prestatie, indien verzekerde een interventie ondergaat die gepaard gaat met het risico op subfertiliteit of infertiliteit. Dit geldt ook als bij vastgestelde transseksualiteit verlies van reproductieve functie zal optreden’. Voor transgender mannen is de regeling hetzelfde. Momenteel wordt het bewaren van geslachtscellen door de zorgverzekeraar vergoedt tot maximaal 2 jaar. Daarna kunnen de cellen langer worden bewaard, maar dan op eigen kosten. Deze kosten zijn overigens niet heel erg hoog ca. € 60,- per jaar. Laat je wel goed informeren over de medische mogelijkheden van het gebruik van ingevroren geslachtscellen.

Nadat kunstmatige inseminatie met donorzaad (KI) niet langer zou worden vergoed, heeft de minister heeft voor het jaar 2019 bepaald dat er een tijdelijke overgangsregeling komt voor deze behandeling. Zorgverzekeraars zullen deze behandeling dit jaar nog vergoeden. Zie ook de Kamerbrief hierover. Eind 2019 heeft de minister besloten dat KI voor alle vrouwen, dus ook voor voor alleenstaande vrouwen en lesbiennes met een kinderwens vergoed blijft worden.

Hier staat een voorbeeldbrief die je zou kunnen gebruiken bij problemen over de vergoeding bij de afname van geslachtscellen. Let wel op dat je hem goed aanpast aan je eigen situatie: voorbeeldbrief-afwijzing-afnemen-invriezen-bewaren-geslachtcellen

Stem

Hier staat een voorbeeldbrief die je kunt gebruiken als je problemen hebt met de vergoeding van een stemverhogende operatie. Pas de brief wel aan aan jouw specifieke situatie: voorbeeldbrief-afwijzing-stemverhogende-operatie

Aangezicht

Hier staat een voorbeeldbrief die je kunt gebruiken als je problemen hebt bij de vergoeding van een gezichtscorrectie. Pas de brief wel aan aan je persoonlijke situatie: voorbeeldbrief-afwijzing-gezichtscorrectie

Adamsappel

Hier staat een voporbeeldbrief die je kunt gebruiken als je problemen hebt bij de vergoeding van de correctie van de adamsappel. Pas de brief wel aan op je persoonlijke situatie: voorbeeldbrief-afwijzing-adamsappelreductie

Pruiken

Naar aanleiding van een vraag van Transvisie heeft het Zorginstituut Nederland (ZiN) (voorheen het College van Zorgverzekeringen) een antwoord gegeven over de vergoeding van pruiken voor man-naar-vrouw transgenders. Het ZiN heeft het standpunt ingenomen dat, onder voorwaarden, pruiken al vóór de genitale operatie vergoed moeten worden vanuit de basisverzekering. De voorwaarden die het ZiN noemt, zijn: diagnose transseksualiteit, mannelijke kaalheid bij iemand die als vrouw leeft en maximum vergoeding (in de basisverzekering) van € 443,- (prijspeil 2020). Let op: bij vrijwel alle verzekeraars is een toestemming vooraf vereist. Als je een aanvullende verzekering hebt is soms een duurdere pruik mogelijk.

Kom je er met je zorgverzekeraar niet uit of ben je nieuwsgierig naar de brief van het ZiN/CVZ? Dan is deze brief op te vragen bij ons informatiepunt, stuur daarover een e-mail naar info@transvisie.nl. Op ZorgWijzer is een pagina gepubliceerd met de vergoedingen voor pruiken (haarprothese) vanuit de basis- en aanvullende zorgverzekering. Het overzicht met aanvullende vergoedingen wordt ieder jaar bijgewerkt, zodat de premies en voorwaarden actueel blijven. Ook worden de mogelijkheden die de basisverzekering biedt nader uitgelegd.

Operatie in buitenland

Of een genderbevestigende operatie in het buitenland wordt vergoed verschilt van verzekering tot verzekering. Er is geen algemene vergoedingsregel. Ieder geval staat op zich en moet worden beoordeeld op basis van de specifieke situatie. Bij een restitutiepolis (vrije artsen keuze) zou de verzekeraar de kosten van een operatie in het buitenland in principe moeten vergoeden, mits de rekening niet excessief hoog is. De zorgverzekeraar moet in redelijkheid passende zorgkosten vergoeden. De zorgverzekeraar hoeft dus niet meer te betalen dan wat in Nederland doorgaans voor de desbetreffende zorg wordt betaald. Indien een ingediende rekening niet (volledig) wordt vergoed, moet de zorgverzekeraar aantonen en motiveren dat de rekening excessief hoog is ten opzichte van het marktconforme tarief van de behandeling in Nederland (Regeling Informatieverstrekking ziektekostenverzekeraars aan consumenten). Om te beoordelen of een een marktconform tarief realistisch is, kan dit tarief worden vergeleken met de passantentarieven die ziekenhuizen hanteren voor de betreffende behandeling. Passantentarieven zijn de tarieven die ziekenhuizen in rekening brengen bij een persoon wiens verzekeraar geen contract heeft met het ziekenhuis.

Er is inmiddels jurisprudentie op basis waarvan we de volgende tips meegeven als je een operatie in het buitenland overweegt:

  1. Zorg dat je een restitutiepolis hebt, dan heb je immers vrije artsenkeuze.
  2. Zorg dat je tijdig (voordat je in transitie gaat) een rechtsbijstandsverzekering hebt afgesloten.
  3. Zorg er altijd voor dat je (schriftelijke) toestemming vooraf hebt van de zorgverzekeraar om de operatie in het buitenland te ondergaan.
  4. Zorg dat je vooraf duidelijk afspraken hebt gemaakt over het bedrag dat vergoed wordt door de verzekeraar. Dit om niet de kans te lopen dat een operatie niet of maar gedeeltelijk wordt vergoed. Veelal krijg je wel toestemming maar wordt een te lage vergoeding toegekend.
  5. Teken bezwaar aan als het bedrag te laag is. Verwijs hierbij naar de uitspraak van de rechter in de zaak tegen zorgverzekeraar Ditzo. De belangrijkste lessen uit deze uitspraak zijn:
    1. Controleer of de verzekeraar DBC-code 990004044 en/of declaratiecode 15D197 als grondslag voor de vergoeding noemt. Is dit niet het geval? Vraag of de verzekeraar alsnog die code wil wijzigen. Een andere code kan ten onrechte tot een lagere vergoeding leiden.
    2. Verzekeraars zijn in het geval van een restitutiepolis niet vrij in het vaststellen van het marktconforme tarief, maar dienen de in redelijkheid passende zorgkosten te vergoeden (art. 11 Zorgverzekeringswet en art. 2.2 lid 2 onder b van het Besluit Zorgverzekering). De Rechtbank haalt een bindend advies van Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekering (SKGZ) van 2 maart 2016 aan. Om te bepalen of het marktconform tarief van de zorgverzekeraar realistisch is, kan dit tarief volgens paragraaf 4.4 van het advies vergeleken worden met de passantentarieven. De Rechtbank vergelijkt alleen de tarieven van het VUmc (AUMC) en UMCG, wat logisch is aangezien er in Nederland geen andere ziekenhuizen zijn die een vaginaplastiek uitvoeren. De conclusie luidt dat het passantentarief van circa €12.300 dat het UMCG in 2016 hanteerde, als marktconform moet worden beschouwd. In 2018 bedraagt het passantentarief voor het AUMC (VUmc) €15.000 en voor het UMCG €12.848,31 (zie passantentarieven Vumc/UMCG) wat neerkomt op een gemiddeld passantentarief van €13.924,16. De vergoeding die een verzekeraar toezegt voor een operatie in het buitenland zou daardoor tussen de €12.848,31 en €15.000 moeten uitkomen. Indien de berekening alsnog lager uitvalt zijn er mogelijk andere tarieven in de berekening betrokken. Vraag daarom altijd aan de verzekeraar of met meer tarieven dan alleen die van het VUmc en UMCG is gerekend en zo ja, waarom.
    3. Het marktconforme tarief kan bij een naturapolis mogelijk lager uitvallen, maar dient op zijn minst 75-80% van het marktconforme tarief te bedragen, wat neerkomt op circa €10.000.
  6. Controleer of voldaan wordt aan de eis dat sprake is van duidelijke regie gedurende het gehele behandeltraject door een deskundig psychiater/psycholoog/arts en er sprake is van een duidelijke, nauwe samenwerking tussen de verschillende disciplines hier en in het buitenland. Alleen het uitwisselen van (medische) informatie is onvoldoende om te spreken van regelmatige communicatie en coördinatie van zorg en verwijzing (Zie het bindend-advies van de SKGZ).
  7. Kom je er met je zorgverzekering vooraf of achteraf niet uit, schakel dan meteen je rechtsbijstandsverzekering of andere juridische hulp als een advocaat, antidiscriminatie bureau, een juridisch loket, etc in, om tot overeenstemming te komen. Leidt ook dit niet tot een oplossing dan zou je een geschil aanhangig kunnen maken bij de (kanton)rechter of bij de SKGZ (Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen) (zie ook het hoofdstuk ‘Wat kun je doen als je problemen hebt met je zorgverzekeraar’ verder op deze pagina).
  8. Heb je een probleem met de genitale ontharing bij een operatie in het buitenland lees dan verder onder het onderwerp ‘epilatie van de schaamstreek’.

Hieronder staat een voorbeeldbrief die je zou kunnen gebruiken bij problemen met de vergoeding van een operatie in het buitenland. Let wel op dat je hem goed aanpast aan je eigen situatie. voorbeeldbrief-afwijzing-geslachtsaanpassende-operatie-buitenland