header_onderwerp_zorgverleners_bed

Hieronder staan een aantal algemene onderwerpen die betrekking hebben op de zorgverzekering. Bv. over welk soort zorgverzekering je kunt afsluiten, hoe het zit met eigen risico etc. Ben je meer geïnteresseerd in de vergoedingen van genderbevestigende behandelingen, kijk dan op onze pagina Zorgverzekering – vergoedingen.

Het afsluiten van een zorgverzekering is in Nederland verplicht. Je hebt daarbij de keuze of je alleen een basisverzekering afsluit of ook een aanvullende verzekering. Voor de basisverzekering word je altijd geaccepteerd, ongeacht je leeftijd of je gezondheidssituatie. Voor een aanvullende verzekering kan dat anders zijn. Er zijn zorgverzekeraars die daar voorwaarden aan verbinden. Je kunt een basisverzekering bij de ene verzekeraar hebben en een aanvullende verzekering bij een andere verzekeraar.

Er zijn drie soorten polissen: ‘naturapolis’, restitutiepolis’ en ‘combinatiepolis’:

  • naturapolis: je ontvangt de zorg in natura, dat wil zeggen: de zorgverzekeraar sluit contracten met zorgverleners af en bepaalt waar je de zorg krijgt. Je hebt daar zelf maar een beperkte keuze in. Als je kiest voor een naturapolis moet je altijd naar een zorgaanbieder gaan waarmee je zorgverzekeraar een contract heeft afgesloten, anders krijg je misschien niet de (hele) rekening vergoed. Let op de reclame van sommige verzekeraars kan hier soms erg misleidend in zijn, controleer dus goed welke verzekering je daadwerkelijk afsluit.
  • restitutiepolis: je hebt vrije artsenkeuze, je regelt zelf de zorg en je kiest zelf je zorgverlener. Meestal stuurt de zorgverlener de rekening naar de zorgverzekeraar, soms moet je de kosten eerst zelf voorschieten. Als je een zo groot mogelijke keuzevrijheid wilt, kies dan voor een restitutiepolis.
  • combinatiepolis: deze polis heeft elementen van een restitutiepolis en van een naturapolis. Hoewel er elementen zijn van een restitutiepolis is dit geen restitutiepolis. Ook hier heb je meestal vrije artsenkeuze, echter als de zorgverzekeraar geen contact heeft met een bepaalde zorgverlener, kan het zijn dat je zelf een deel van de kosten moet voorschieten, wordt alleen een redelijk tarief vergoed en kan het dus zijn dat je zelf een deel van de kosten moet betalen! We adviseren ook bij een combinatiepolis goed na te gaan wat voor verzekering je afsluit.

Pas op: Er bestaat een goedkope naturapolis, de zgn. ‘budgetpolis‘. Deze polis is bedoeld voor mensen die geen medische kosten verwachten. Het tarief is lager dan bij de normale basisverzekering, maar de voorwaarden zijn ook aangescherpt. Bij de budgetpolis kun je alleen terecht bij de beperkte groep zorgverleners waarmee de zorgverzekeraar een contract heeft afgesloten. Sommige zorgverzekeraars hebben voor hun budgetpolis geen contract met behandelaars in het kader van de genderincongruentie, zoals bv. het AUMC (VUmc)! Bij de budgetpolis kun je alleen in een academische ziekenhuis worden behandeld, als je bent doorverwezen door een algemeen ziekenhuis (bij genderincongruentie wordt je doorverwezen door de huisarts). Transvisie adviseert mensen om problemen te voorkomen geen budgetpolis te nemen. De kans bestaat dat je (een groot deel van) de kosten van het transitietraject zelf moet betalen!

Voor de zorg die in Nederland wordt geleverd, moeten volgende kosten worden betaald:

  • Nominale Premie: Mensen van 18 jaar en ouder betalen een premie voor de basisverzekering.
  • Premie: Premie voor een eventuele aanvullende verzekering.
  • Verplicht eigen risico: Mensen van 18 jaar en ouder betalen een verplicht eigen risico. De hoogte van het eigen risico is momenteel € 385,- per jaar. Dit eigen risico geldt niet voor de huisarts, de huisartsenpost, verloskundige zorg, wijkverpleging en kraamzorg, maar wel voor andere zorg zoals bv. ziekenhuiszorg.
  • Inkomensafhankelijke bijdrage Zvw of  werkgeversheffing Zvw: Bijdrage in de vorm van een percentage van inkomen of uitkering, ingehouden en afgedragen door de werkgever of uitkeringsinstantie. Dit percentage (ca. 6%)  wordt vastgesteld door de regering en kan elk jaar aangepast worden.
  • Eigen bijdrage: In een aantal gevallen moet er bij een medicijn of behandeling een eigen bijdrage worden betaald.

Bij een laag inkomen:

  • Kun je in aanmerking komen voor zorgtoeslag.
  • Zijn er gemeenten die een collectieve zorgverzekering hebben voor mensen met een minimum inkomen.

Aan het einde van ieder kalenderjaar kun je veranderen van zorgverzekering. Je moet dan je oude zorgverzekering vóór 1 januari opzeggen en vóór 1 februari een nieuwe zorgverzekering afsluiten. Je kunt niet opzeggen als je een betalingsachterstand hebt.

Elk jaar krijgt Transvisie veel vragen over zorgverzekeraars en welke verzekeringen goed zijn voor transgender personen. Adviezen over de verschillende zorgverzekeringen zijn heel moeilijk te geven. Bij de keuze voor een nieuwe verzekering moet je uitgaan van je eigen situatie, van welke kosten je denkt te gaan maken en welke kosten je eventueel aanvullend wilt verzekeren. Zet goed op een rijtje welke kosten je verwacht te gaan maken en reken dan uit of het zinvol is om je aanvullend te verzekeren of om de premie van de aanvullende verzekering op een aparte rekening te zetten en de kosten zelf te dragen.

Transvisie raadt transgender mensen aan een restitutiepolis te nemen (i.v.m. de keuzevrijheid).
Neem geen zorgverzekering van zorgverzekeraar Prolife. Deze verzekeraar sluit op basis van geloofsovertuiging, genderbevestigende operaties volledig uit!

Voor de vergoeding van de behandelingen van de medische transitie zie onze pagina zorgverzekering-vergoedingen. Op deze pagina staan tabbladen voor transmannen, transvrouwen en transjongeren.

Sommige vergoedingen zijn, omdat daar wel eens problemen bij voorkomen, nog uitgebreider uitgewerkt op de tabbladen daaronder. Bij een aantal onderwerpen staan ook voorbeeldbrieven opgenomen.

Veel genderbevestigende behandelingen vallen onder de basisverzekering. Maar op een aantal behandelingen kan wel het eigen risico van toepassing zijn. Ziektekosten die zelf betaald moeten worden, kunnen onder voorwaarden als aftrekpost worden afgetrokken bij de inkomstenbelasting. Vrijwel alle ziektekosten die iemand zelf moet betalen zijn aftrekbaar! Bij een laag inkomen is het verstandig om, bij hoge zelf betaalde ziektekosten, toch een belastingaangifte voor de inkomstenbelasting te doen. Je kunt daarbij geholpen worden door bv. de vakbond of het belastingkantoor. Zie ook onze pagina ‘fiscaal’.

Als je een laag inkomen hebt en hoge kosten moet maken, kom je misschien ook in aanmerking voor bijzondere bijstand. Deze kun je aanvragen bij de gemeente waar je woont.

Transvisie adviseert transgender personen voordat ze in transitie gaan en gedurende de transitie ook een rechtsbijstandsverzekering af te sluiten (zeker als ze een operatie in het buitenland overwegen). De rechtsbijstandverzekeraar kan je bijstaan als de zorgverzekeraar problemen maakt over de vergoeding van bepaalde kosten. Dat laatste gebeurt toch nog te vaak.

Er zijn veel informatieve websites over zorgverzekeringen:

Vraag bij problemen met de zorgverzekeraar om een vast aanspreekpunt bij je zorgverzekeraar. Vraag naar iemand die bereid is om zich te verdiepen in de behandeling die een transgender persoon ondergaat. Het is heel vervelend om elke keer weer bij de klantenservice uit te moeten leggen waarover het gaat.

Het komt regelmatig voor dat een behandeling door een zorgverzekeraar wordt afgewezen. Wat kun je dan doen? In eerste instantie vraag je nadere uitleg en geef je aan dat je je niet niet kunt verenigen met het door de zorgverzekering ingenomen standpunt en waarom je dat niet kunt.

Daarna kun je door middel van een brief formeel bezwaar maken tegen de uitspraak (je kunt daarvoor onze voorbeeldbrieven gebruiken, pas ze wel aan, aan jouw specifieke situatie). Beschrijf jouw specifieke situatie en onderbouw je bezwaar zo goed mogelijk met bijvoorbeeld de uitspraken van het Zorg Instituut Nederland (ZiN) of met andere officiële uitspraken van bv. een rechtbank, de SKGZ, etc. Let op: er is meestal een beperkte termijn waarbinnen je bezwaar moet maken (dat geldt ook voor verdere procedures die je zou willen voeren). Zorg dat je van te van te voren weet wat deze (bezwaar)termijnen zijn, zodat je alle tijd volledig kunt benutten en eventueel niet te laat bent.

Levert het bezwaar geen oplossing op dan zijn er verschillende mogelijkheden:

  • Je kunt een afspraak maken bij een bureau Rechtshulp om je te laten helpen.
  • Je kunt je rechtsbijstandsverzekering vragen je te helpen.
  • Je kunt een advocaat in de arm nemen en het geschil voorleggen aan de burgerlijk rechter. Controleer of je in aanmerking komt voor een toevoeging via de Raad voor Rechtsbijstand als je zelf de advocaat niet kunt betalen. Zoek je een advocaat die bekend is met transgender of LHBT zaken. Er staan er een aantal op onze pagina juridisch.
  • Je kunt het geschil voorleggen aan de SKGZ (Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen). Een nadeel van een beroep via SKGZ is dat de SKGZ een actieve medewerking van de verzekeraar niet kan afdwingen. De verzekeraar kan traineren en medewerking ontwijken. De SKGZ stelt de door de verzekeraar gekozen DBC / declaratiecode niet ter discussie en vaak is juist deze declaratiecode een geschilpunt.

Op basis van de Transgenderwet kan een transgender persoon zijn geslacht op de geboorteactie en in de basisregistratie Personen (BRP) laten wijzigen.

N.B.: Transvisie bereikte berichten dat sommige zorgverzekeraars hun cliënten afraden een geslachtswijziging in de BRP te laten doorvoeren voordat de geslachtsveranderende operatie heeft plaatsgevonden. Transvisie heeft daarop vragen gesteld aan Zorgverzekeraars Nederland (ZN), de koepelorganisatie van de zorgverzekeraars. Hierop is het volgende antwoord ontvangen: ‘Hoewel het streven van deze zorgverzekeraars is om problemen met vergoedingen te voorkomen en het advies daarmee goed bedoeld is, is hun handelen niet conform de intentie van de Transgenderwet’. ZN adviseert haar leden, de zorgverzekeraars, om de vergoeding dan ook niet te koppelen aan het in het BRP vastgelegde geslacht, maar aan de aard van de problematiek, waarbij de behandelingen zijn bedoeld om de genderdysforie te helpen oplossen. De zorgverzekeraar en de verzekerde moeten er alert op zijn dat behandelingen die automatisch kunnen worden aangevraagd, ook automatisch kunnen worden afgewezen, als het BRP niet aan de feitelijke status van de geslachtsverandering is gekoppeld. In dat geval zal een afgewezen behandeling wellicht opnieuw moeten worden aangevraagd met een nadere toelichting, waarna herbeoordeling plaatsvindt.

De zorgverzekeraar moet het wensgeslacht en niet het geboortegeslacht gebruiken in de correspondentie naar de cliënt.

Het College van de Rechten van de Mens heeft geoordeeld dat het niet gebruiken van het wensgeslacht door een zorgverzekeraar discriminatie is. In een door het college beoordeelde zaak discrimineert Univé een transgender vrouw door haar als man te blijven registreren. De vrouw staat in de Basis Registratie Personen (BRP) geregistreerd als man en de zorgverzekeraar past haar administratie hierop aan. Elke brief van de zorgverzekeraar confronteert de vrouw ermee dat zij niet wordt erkend als vrouw. Discriminatie van transgender personen is verboden op grond van de wetgeving over gelijke behandeling. Door gebruik te maken van het geslacht dat in de BRP staat vermeld, erkennen organisaties het daadwerkelijke geslacht van transgender personen niet. Transgender personen kunnen hierdoor niet hun geslachtsverandering in hun zakelijke en persoonlijke leven laten doorwerken. Univé heeft niet onderbouwd dat de koppeling met het BRP-bestand noodzakelijk is nadat de identiteit van een verzekerde is vastgesteld, of voor een goede dienstverlening. Verder heeft de zorgverzekeraar niet gezocht naar alternatieven, zoals alleen de voorletters van de verzekerden op de brieven vermelden. Daarom is het College van oordeel dat Univé de vrouw discrimineert. De uitspraak is te vinden op de website van het College van de Rechten voor de Mens.

In het kader van een vrije, open economie met een vrij verkeer van goederen en diensten hebben EU-burgers recht op gezondheidszorg in elk EU-land en op de terugbetaling van de kosten daarvan door hun eigen land. In alle Europese landen geldt de ‘Richtlijn betreffende de toepassing van de rechten van patiënten bij grensoverschrijdende gezondheidszorg’. Deze richtlijn bepaalt dat patiënten die voor medische zorg naar een andere EU-lidstaat gaan, dezelfde rechten, plichten en behandeling krijgen als de burgers van het land waar zij worden behandeld. De richtlijn legt verder ieder land de verplichting op om Nationale Contactpunten in te richten, waar patiënten informatie kunnen inwinnen over onder meer de kosten en de kwaliteit van zorg in de gehele EU. De informatiepunten zijn te vinden op de website Grensoverschrijdende zorg van de Europese Commissie. Deze richtlijn is in alle talen te vinden op de Eur Lex website van de EU.

  • Informatie over grensoverschrijdende zorg is te vinden op de website van het CAK.
  • Informatie voor mensen die in het buitenland behandeld willen worden is te vinden op de website van het CAK.
  • Informatie voor mensen vanuit een ander Europees land die in Nederland behandeld willen worden,  staat op de website van het CAK
  • Nadere informatie is te vinden in het Nederlands Juristen Blad en bij Europa Decentraal.