begrippen

Op deze pagina vind je een omschrijving in het Nederlands van veel gebruikte termen en begrippen als gender, transgender, cisgender, etc.  Deze begrippen zijn nog wel aan verandering onderhevig. Soms betekenen de woorden in een ander land soms toch nog net wat anders. Ook zijn begrippen opgenomen die in ongebruik raken of zijn geraakt.

De begrippen worden ook duidelijk uitgelegd in een aantal Engelstalige filmpjes.

  • Filmpje met heldere uitleg over biologisch geslacht, genderidentiteit en seksuele oriëntatie en hoe deze van elkaar verschillen.
  • Filmpje waarin begrippen als gender, transgender, cisgender, non-binair, transitie etc. helder uiteen worden gezet.
  • Filmpje dat ingaat op het verschil tussen gender en seksualiteit
  • Filmpje dat ingaat op transgender, genderdysforie en mental illness.
  • Filmpje dat ingaat op spectrums, zoals seksuele voorkeur spectrum (gay, bisexual , hetro) of gender spectrum.
Begrip Omschrijving
Androgyn persoon die zich niet mannelijk en niet vrouwelijk voelt of uit, zich juist mannelijk én vrouwelijk voelt of uit, of iemand die gevoelsmatig tussen beide seksen staat.
Autonome indicatiestelling (autonome beslismodel) psychodiagnostisch traject dat zich beperkt tot het door een deskundige geven van uitgebreide voorlichting en het vaststellen de wilsbekwaamheid van de transgender persoon, die een geslachtsaanpassende behandeling wil ondergaan, waarna deze een verklaring ondertekent (In VS bekend als informed consent) (In NL nog niet toegepast).
Cisgender term voor mensen van wie het biologische geboortegeslacht overeenkomt met de genderidentiteit.
Comorbiditeit het gelijktijdig hebben van twee of meer onafhankelijke aandoeningen of stoornissen (bv transgender en autisme, transgender en ADHD, transgender en reuma).
Crossdressing het dragen van kleding en aannemen van een genderrol, die in de betreffende cultuur meer past bij die van het andere geslacht.
Cross-sekse hormonen hormonen van het andere biologisch geslacht.
Diagnostische fase fase voorafgaand aan de medische behandeling, waarbij de diagnose ‘genderdysforie’ wordt gesteld.
Geslachtsaanpassende of genderbevestigende behandeling medische behandeling, die het lichaam zo veel mogelijk in overeenstemming moet brengen met de genderidentiteit, bestaande uit het gebruik van hormonen en/of genderbevestigende operatie(s).
Gender geslacht, en met name de sociale geslachtskenmerken.
Genderbevestigende operatie operatie(s) aan primaire en secundaire geslachtsorganen en gezicht waardoor het lichaam zo veel mogelijk in overeenstemming wordt gebracht met de genderidentiteit.
Genderdysforie discrepantie tussen het biologische geboortegeslacht en de genderidentiteit.
Genderexpressie wijze waarop iemand zich naar buiten toe presenteert bv. in naamgebruik, kleding, gedrag, haarstijl, stem.
Genderidentiteit diepgevoelde, persoonlijke overtuiging al dan niet te behoren tot een bepaald geslacht: man of vrouw, beide of geen van beide.
Gender incongruentie verschil tussen biologische geboortegeslacht en genderidentiteit (term in ICD 11).
Gender niet-conform genderidentiteit, genderrol en genderexpressie wijken af van wat in een bepaalde tijd of cultuur als ‘normaal’ wordt gezien bij een bepaalde biologische sekse.
Genderqueer persoon van wie de genderidentiteit en/of de genderrol niet overeenkomt met de binaire indeling man en vrouw.
Genderteam multidiciplinair team voor de medische behandeling van transgender mensen, dat bestaat uit meerdere specialismen zoals: psychologen, psychiaters, endocrinologen, gynaecologen, plastisch chirurgen, KNO-artsen, seksuologen.
Interseksueel het aanwezig zijn van zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtskenmerken bij hetzelfde individu.
Multidiciplinaire indicatiestelling psychodiagnostisch traject door psychologen, dat is gericht op, en onlosmakelijk deel uitmaakt van, de geslachtsaanpassende behandeling. Diagnosestelling en besluit tot behandeling worden genomen door het multidiciplinaire team in collegiaal verband.
Non-binair iemand die zich niet exclusief identificeert als man of vrouw.
Patiëntenorganisatie Transvisie de landelijke patiëntenorganisatie voor transgender volwassenen, jongeren en kinderen en hun naasten, die zich richt op zelfhulp, informatievoorziening, voorlichting en belangenbehartiging.
Peer-review indicatiestelling diagnosestelling door psychologen of psychiaters in collegiaal verband (vier ogen principe), die een samenwerkingsverband hebben met artsen in NL of daarbuiten voor het uitvoeren van de geslachtsaanpassende behandeling.
Sekse/geslacht het bij geboorte vastgestelde of na geslachtsverandering aangenomen geslacht.
Sociale transitie fase waarin de transgender mens volledig gaat leven in de rol van het gewenste geslacht.
Trans aan gene zijde, aan de andere kant, over de grens.
Transgender term voor iemand wiens genderidentiteit niet overeen komt met het geboortegeslacht.
Transgender kind/jongere kind/jongere dat/die een ontwikkeling doormaakt die niet overeen komt met het geboortegeslacht.
Transgender persoon/mens transgender vrouw, transgender man of iemand die zich identificeert met beide geslachten, of met geen van de twee, of met iets totaal anders dan de concepten ‘man’ of ‘vrouw’.
Transgender Netwerk Nederland (TNN) samenwerkingsverband van (belangen)organisaties voor transgender personen, dat zich inzet voor een genderdiverse samenleving, emancipatie van transgender personen en hun omgeving en bestrijding van discriminatie van transgender personen.
Transitie alle interventies en acties die nodig zijn om de overgang te maken van het ene naar het andere geslacht.

Trans man/jongen

Transgender man/jongen

persoon met een (overwegende) mannelijke genderidentiteit, ondanks dat deze bij de geboorte als ‘vrouwelijk’ is geregistreerd.
Transseksueel iemand van wie de genderidentiteit niet overeenkomt met het biologische geslacht en bij wie de behoefte bestaat aan geslachtsaanpassende behandeling (verouderde term).
Transvisie Zorg landelijke GGZ organisatie, onderdeel van PsyQ, die psychische en psychosociale hulpverlening biedt aan mensen met genderidentiteitsvragen en genderdysforie.

Trans vrouw/meisje

Transgender vrouw/meisje

persoon met een (overwegende) vrouwelijk genderidentiteit, ondanks dat deze bij de geboorte als ‘mannelijk’ is geregistreerd.
Travestiet iemand die uiting geeft aan zijn genderexpressie door zich deels, of volledig en soms, tot regelmatig te kleden als persoon van het andere geslacht. Doorgaans is een travestiet tevreden met zijn of haar biologische geslacht.